Jak powstaje przepuklina pępkowa?

Przepuklina pępkowa to dość częsta wada wrodzona u nowonarodzonych dzieci, w szczególności dotycząca dzieci z niską masą urodzeniową i wcześniaków. U dorosłych występuje jako wada nabyta i wiąże się z osłabieniem struktur tkanki łącznej i mięśniowej. Obie postaci przepukliny różnią się przyczynami powstawania oraz sposobem właściwego postępowania leczniczego.

Przepukliną pępkową (łac. hernia umbilicalis) nazywamy patologiczne uwypuklenie otrzewnej ściennej (worka przepuklinowego) łącznie z zawartością (najczęściej pętle jelitowe oraz sieć większa) poprzez pierścień pępkowy aż do tkanki podskórnej przedniej ściany brzucha. Należy do najczęstszych przepuklin brzusznych i według statystyk stanowi około 5 – 10%. Dotyczy głównie kobiet, które cierpią z powodu przepukliny pępkowej do 10 razy częściej niż mężczyźni, wiąże się to z przebytymi ciążami i porodami.

Ze względu na etiologię wyróżniamy postać wrodzoną i nabytą przepukliny pępkowej. Przepuklina u dzieci związana jest z niezarośniętym pierścieniem pępkowym. Fizjologicznie po porodzie dochodzi do stopniowego obkurczania się i w efekcie między 4 a 6 miesiącem życia zamknięcie pierścienia pępkowego. Zdarza się jednak, że ten proces jest zaburzony. Kiedy tkanka tłuszczowa przedotrzewnowa utrudnia zjawisko obkurczania i zarastania pierścienia, wtedy dochodzi do powstania wrodzonej postaci przepukliny.

wybierz miasto, w którym chcesz wykonać
Sprawdź ofertę »

Istotę problemu i powszechność występowania przepukliny pępkowej podsumowuje dr hab. n. med. Bożena Kociszewska – Najman, specjalista pediatrii i neonatologii z Centrum Medycznego „Balumed”:

Przepuklina pępkowa to powszechny problem u dzieci – występuje u około 10% noworodków. Najczęściej diagnozuje się ją u dziewczynek, choć warto podkreślić, że na wystąpienie przepukliny narażone są głównie wcześniaki. Najistotniejszy fakt dotyczący tej dolegliwości jest jednak taki, że przepuklina pępkowa nie jest poważnym problemem – zwykle chodzi tylko o nieestetyczny wygląd.

Przyczyny powstania przepukliny pępkowej

Przepuklina pępkowa wrodzona czasami wiąże się nie tylko z wyżej opisanymi odchyleniami procesu zarastania pierścienia pępkowego, ale również może współwystępować z innymi wadami wrodzonymi współtworząc zespoły wad wrodzonych mających podłoże genetyczne. Wśród najważniejszych wymienić należy zespół Frejmana-Sheldona, Beckwitha-Wiedemanna oraz zespoły związane z zaburzeniem metabolizmu kolagenu i polisacharydów, takich jak zespół Hunter-Hurlera, wrodzona łamliwość kości czy zespół Ehlersa-Danlosa. Zaburzenia genetyczne odpowiadają za zaburzenie stosunku kolagenu typu III (forma niedojrzała kolagenu) do kolagenu typu I (forma dojrzała) co bezpośrednio przekłada się na spadek jego gęstości w tkance łącznej i skutkuje zmniejszeniem jej wytrzymałości. Ponadto nie tylko proces syntezy kolagenu może być zaburzony, ale również jego rozkład, co także może sprzyjać powstawaniu przepuklin.

Warto podkreślić, że u dzieci często dochodzi do samoistnego wyleczenia, a powinno to nastąpić najpóźniej do 3 – 5 roku życia. Po tym okresie zazwyczaj wiąże się z koniecznością leczenia zabiegowego.

U dorosłych pacjentów występuje nabyta postać schorzenia i wynika z procesu starzenia się organizmu lub powstaje w wyniku następstwa urazu w okolicy pępka. W głównej mierze za przyczynę pojawiania się przepukliny pępkowej nabytej przypisuje się osłabieniu budowy powięzi poprzecznej z towarzyszącym wzrostem ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej spowodowanym przez inne patologie, takie jak wodobrzusze, guzy nowotworowe itp.. Następnie osłabienie tej powięzi powoduje rozsunięcie się tkanek i wytworzenie otworu przepuklinowego. Można wymienić szereg czynników sprzyjających temu procesowi, a do najważniejszych należą:

  • Przebyte ciąże
  • Otyłość
  • Palenie tytoniu
  • Wzrost ciśnienia w jamie brzusznej (przewlekły kaszel, zaparcia itp.)
  • Ćwiczenia fizyczne z dużym obciążeniem, w trakcie których dochodzi do napinania powłok brzusznych
  • Leki osłabiające strukturę i wytrzymałość tkanki łącznej

Dodatkowym czynnikiem usposabiającym do wystąpienia przepukliny pępkowej jest przebyta operacja wykonana techniką laparoskopową. Czasami podczas zabiegu laparoskopowego może dojść do uszkodzenia pierścienia pępkowego, a przyczyną tego stanu może być złe gojenie lub zakażenie rany pooperacyjnej, niepełne zszycie otworu lub po prostu uraz w okolicy pępka spowodowany wprowadzonym trokarem.

Jeżeli chodzi o objawy jakie może dawać przepuklina pępkowa to są one zależne od wieku i jej postaci. Przepuklina wrodzona u dzieci zazwyczaj nie daje żadnych objawów klinicznych poza defektem kosmetycznym i charakteryzuje się skłonnością do zmniejszania swoich rozmiarów. Zupełnie inaczej to wygląda w przypadku nabytej przepukliny pępkowej występującej u dorosłych, u których ma tendencję do sukcesywnego powiększania swoich rozmiarów, a brak tkanki tłuszczowej w okolicy pępka sprzyja powstawaniu stanów zapalnych i owrzodzeń. Typowym symptomem jest kłujący ból brzucha zlokalizowany w okolicy pępka, przybierający na sile w trakcie wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej (kaszel, śmiech) oraz uwypuklenie napiętych powłok skórnych w okolicy pępka.

Przepuklina pępkowa u dorosłych jest zawsze wskazaniem do leczenia operacyjnego, które jest jedynym skutecznym sposobem usunięcia problemu. Postępowanie u dzieci jest odmienne, a mianowicie zaleca się obserwację do 5 roku życia, gdyż jest duża szansa na to, że przepuklina zniknie samoistnie.

Operacje przepukliny pępkowej
- kliniki w
Sprawdź ofertę »

Źródła: Chirurgia pod redakcją Wojciecha Noszczyka tom 2, Współczesne leczenie przepuklin brzusznych. Zygmunt Mackiewicz

Autor:

Dodaj komentarz

Zalecenia po operacji przepukliny pępkowej

Zalecenia po operacji przepukliny pępkowej

Po zabiegu usunięcia przepukliny pępkowej ważne jest szybkie rozpoczęcie chodzenia, ponieważ zmniejsza ono ryzyko wystąpienia powikłań pozabiegowych. Przez kilka pierwszych tygodni należy unikać wzrostów ciśnienia panującego w jamie...

Operacja przepukliny pępkowej

Operacja przepukliny pępkowej

Zdaniem uczonych z University of Texas Health Sciences Center, rocznie w USA przeprowadza się ponad 350 tysięcy operacji przepuklin ścian jamy brzusznej. Jedną z form tej patologii są przepukliny pępkowe. Jedynym sposobem leczenia tej przypadłości...

Leczenie przepukliny pępkowej klasycznie

Leczenie przepukliny pępkowej klasycznie

Przepuklina pępkowa to stan, w którym przez struktury pępka wydostają się z jamy brzusznej fragmenty narządów. Sama w sobie nie jest ona groźna, aczkolwiek jeżeli dojdzie do zablokowania dopływu krwi do zawartości worka przepuklinowego,...