Jaskra wrodzona a nabyta

Jaskra stanowi jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty na świecie. Według danych World Health Organization (WHO), choruje na nią blisko 60 milionów ludzi, a ponad 8,4 miliona z jej powodu utraciło wzrok. Choć jest to choroba występująca przede wszystkim u osób starszych, to pojawia się również u małych dzieci jako forma wrodzona.

Autor
Data publikacji
Czas czytania
3 min.

Pod pojęciem jaskry (łac. glaucoma) tak naprawdę należy rozumieć kilka różnych jednostek chorobowych, dla których wspólnym mianownikiem jest charakterystyczne uszkodzenie nerwu wzrokowego – tzw. neuropatia jaskrowa. Schorzenie to nazywane jest jednocześnie cichym złodziejem wzroku, ponieważ często przebiega bezobjawowo, nieuchronnie prowadząc do ślepoty.

Jaskra wrodzona u dzieci

Zazwyczaj jeśli mowa o jaskrze wrodzonej, ma się na myśli tzw. jaskrę pierwotnie wrodzoną. Stanowi ona najczęstszą formę schorzenia, występującego u dzieci. Choroba ta występuje częściej u chłopców. Niestety, w 70% dotyczy obojga oczu. Jaskra pierwotnie wrodzona ujawnia się do 2 roku życia, ale zazwyczaj diagnozowana jest w pierwszym półroczu życia dziecka. Jest to schorzenie uwarunkowane genetycznie, a nieleczone operacyjnie, zawsze prowadzi do ślepoty. Istotą tego problemu jest nieprawidłowy kąt przesączania, który całkowicie zamyka możliwość odpływu cieczy wodnistej z oka. Powoduje to rozdęcie oka, które początkowo może nie budzić żadnego niepokoju u rodziców, bowiem dziecko ma charakterystyczne „ładne, duże oczka”. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest ucisk na tarczę nerwu wzrokowego, jego uszkodzenie, a następnie zanik. 

wybierz miasto, w którym chcesz wykonać
Sprawdź ofertę »

Pewną formą jaskry pierwotnie wrodzonej jest jaskra dziecięca. Patomechanizm jej jest podobny, lecz objawy występują między 3 a 10 rokiem życia. Innym typem jest glaucoma wtórna - spowodowana wadami anatomicznymi w obrębie oka.

Jaskra nabyta – dlaczego powstaje?

Jaskrę nabytą można podzielić na dwie podstawowe kategorie: pierwotną oraz wtórną. W ramach typu pierwotnego można wyróżnić dodatkowo jaskrę pierwotnie otwartego kąta, która występuje najczęściej, jaskrę zamykającego się kąta oraz postać mieszaną.

Niestety, mimo wielu badań, patomechanizm jaskry nie został jednoznacznie poznany. Dowiedziono jednak, że głównym czynnikiem powstawania schorzenia jest podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe. W przypadku jaskry pierwotnie otwartego kąta, drugim czynnikiem wpływającym na uszkodzenie nerwu wzrokowego są zaburzenia układu krążenia, powodujące powtarzające się epizody niedokrwienia siatkówki. Niestety rozwój tej choroby bardzo często pozostaje niezauważony, ponieważ nie daje żadnych dolegliwości bólowych. Początkowo pojawiają się dyskretne ograniczenie pola widzenia, które z czasem pogłębia się prowadząc do ślepoty.

Nieco szybciej można wykryć jaskrę zamykającego się kąta. Zazwyczaj zaczyna się ona od ostrego ataku, co powoduje nagły i silny ból gałki ocznej oraz głowy, spadek ostrości widzenia, a także tzw. objaw kół tęczowych wokół źródeł światła. Taki stan rzeczy wynika z zamknięcia się kąta przesączania, a co za tym idzie - zablokowania odpływu cieczy wodnistej z oka. Powoduje to obrzęk i wzmożenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Powtarzające się tego typu epizody sprzyjają uszkodzeniu nerwu wzrokowego, do jego zniszczenia włącznie.

Charakterystyczna neuropatia jaskrowa może również powstać wtórnie do innych schorzeń. Pośród przyczyn możemy wyróżnić guzy w obrębie gałki ocznej, które poprzez ucisk powodują wzrost ciśnienia, a także pourazowe krwawienia wewnątrzgałkowe czy stany zapalne przedniego odcinka oka. Jaskra wtórna może być także powikłaniem długotrwałej terapii kortykosteroidami.

W odróżnieniu od jaskry wrodzonej, nabyta postać schorzenia może być leczona zarówno zachowawczo – farmakologicznie, jak i operacyjnie. Wszystko zależy od konkretnego typu, wieku pacjenta czy stopnia zaawansowania choroby.

Operacje i leczenie jaskry
- kliniki w
Sprawdź ofertę »

Źródła: Niżankowska M., Okulistyka – podstawy kliniczne, PZWL, Warszawa 2007; Quigley H. A., Broman A.T., The number of people with glaucoma worldwide in 2010 and 2020, British Journal of Ophthalmology 2006:3(90), 262-267

Operacje i leczenie jaskry - więcej na ten temat

Operacje i leczenie jaskry

Ze statystyk Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization - WHO) wynika, że jaskra jest drugą co do częstości - zaraz po zaćmie - przyczyną zaburzeń…

Dodaj komentarz

Jaskra: jak ją rozpoznać i leczyć

Jaskra: jak ją rozpoznać i leczyć

Jaskra to poważna choroba wzroku, która – nieleczona – może prowadzić nawet do jego całkowitej utraty. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (World Helath Organization – WHO), jest ona drugą, po zaćmie, przyczyną ślepoty na...

Programowanie komórek może pomóc w leczeniu chorób oczu

Programowanie komórek może pomóc w leczeniu chorób oczu

W starszych medycznych podręcznikach widnieją informacje o tym, że utraconych komórek nerwowych nie można odzyskać. W medycynie wciąż zachodzi jednak postęp i odkrywane są kolejne potencjalne metody regeneracji neuronów. Według amerykańskich...

Leczenie jaskry metodą cyklofotokoagulacji

Leczenie jaskry metodą cyklofotokoagulacji

Unikalne cechy światła laserowego umożliwiają precyzyjną aplikację dużej ilości energii w ściśle określone miejsce. To bardzo pożądane z punktu widzenia medycyny właściwości, w związku z czym laser znalazł zastosowanie niemal w każdej...