Badania USG Doppler

Synonimy: badania USG Doppler naczyń krwionośnych, badania ultrasonograficzne naczyń krwionośnych, USG Doppler naczyń obwodowych więcej »

Spis treści

Czym jest badanie USG Doppler naczyń krwionośnych ?

Badanie dopplerowskie to metoda diagnostyki schorzeń naczyń krwionośnych, umożliwiająca ocenę drożności oraz  parametrów przepływu krwi  w  tętnicach i żyłach wielu okolic ciała przy wykorzystaniu ultradźwięków. USG Doppler naczyń krwionośnych to metoda wykorzystywana  i ciągle udoskonalana od końca lat 70' XX. wieku, a obecnie główne narzędzie diagnostyczne i badanie pierwszego rzutu w nieinwazyjnej ocenie stanu układu krążenia.

Podstawy fizyczne badań dopplerowskich naczyń krwionośnych i główne parametry oceniane w badaniu

Generowanie i odbieranie ultradźwięków przez aparat USG jest możliwe dzięki zastosowaniu w budowie głowicy aparatu (inaczej sondy, transducera) specjalnych kryształów, które po przyłożeniu do nich napięcia elektrycznego generują drgania w postaci fali ultradźwiękowej. Jest to tzw. efekt piezoelektryczny. Wygenerowane fale odbijają się od badanych tkanek i wracają do głowicy aparatu ponownie wprowadzając wspomniane kryształy w drgania, co skutkuje generowaniem przez nie impulsów elektrycznych, czyli zaistnieniem odwrotnego efektu piezoelektrycznego.

Impulsy, generowane przez sondę, podlegają komputerowej analizie przez jednostkę centralną aparatu USG, zawierającą mikroproscesor, dzięki czemu możliwe jest odtworzenie obrazu badanych struktur, jednak w celu oceny parametrów przepływu krwi potrzebna jest dodatkowa analiza powracających do głowicy ultradźwięków - jest to możliwe dzięki analizie efektu Dopplera, czyli zmiany częstotliwości fali ultradźwiękowej po odbiciu od ciała będącego w ruchu. W czasie badania naczynia  krwionośnego generowane przez sondę aparatu USG Doppler ultradźwięki o określonej częstotliwości trafiają na znajdującą się w ruchu krew, odbijają się od jej elementów morfotycznych (krwinek) i ze zmienioną częstotliwością wracają do głowicy aparatu, gdzie są zamieniane w impulsy elektryczne, których cyfrowa analiza pozwala na określenie różnicy częstotliwości fali padającej i odbitej (wracającej do głowicy aparatu).

Informacje pozyskane w ten sposób umożliwiają wyliczenie (za pomocą komputerowych algorytmów) parametrów przepływu krwi w naczyniu, takich jak prędkość przepływu (wyrażona w m/s), wartość strumienia (objętość krwi przepływająca przez naczynie w jednostce czasu - ml/min), odtworzenie obrazu płynącej w naczyniu krwi, określenie kierunku  i sposobu przepływu w naczyniu (czyli toru, po jakim poruszają się poszczególne elementy krwi, przez co wyróżniamy przepływ warstwowy i  turbulentny), a także ocenę obecności i stopnia nasilenia zwężeń naczynia.

wybierz miasto, w którym chcesz wykonać
Sprawdź ofertę »

Rodzaje badań USG Doppler naczyń krwionośnych

Badania USG Doppler naczyń krwionośnych to grupa procedur diagnostycznych, służąca ocenie parametrów przepływu w naczyniach krwionośnych. Najprostszą metodą dopplerowską jest badanie przy wykorzystaniu fali ciągłej (Continuous Wave Doppler), w której głowica posiada jedynie dwa kryształy, z których jeden ciągle emituje ultradźwięki, a drugi odbiera odbite echa. Metoda ta ocenia sumaryczny przepływ przez wszystkie naczynia w badanej płaszczyźnie i prezentuje go w postaci wykresu, nie pozwala natomiast na odtworzenie obrazu badanego naczynia. Metoda ta jest szczególnie przydatna do oceny szybkich i dużych objętościowo przepływów.

Kolejną metodą dopplerowską jest badanie przy wykorzystaniu fali pulsacyjnej (Pulse Wave Doppler). W przeciwieństwie do metody ciągłej, badanie umożliwia określenie parametrów przepływu na wybranej przez operatora głębokości i selektywną, funkcjonalną ocenę każdego z naczyń, znajdujących się w badanej płaszczyźnie. Połączenie metody pulsacyjnej bądź ciągłej z ultrasonograficznym badaniem obrazowym (badany przekrój jest prezentowany w tzw. pozycji B: B Mode, czyli w projekcji 2-wymiarowej, przedstawianej na ekranie w skali odcieni szarości) znacznie ułatwia lokalizację naczyń, a technika ta nazywana jest zapisem Dopplera z jednoczasowym obrazowaniem w pozycji B, inaczej Duplex Doppler.

Jeszcze inną metodą, opartą na zasadach Dopplera pulsacyjnego, jest Color Doppler, czyli badanie, umożliwiające zobrazowanie  przepływu w naczyniach oraz określenie jego kierunku i prędkości. Standardowo przepływ naczyniowy w kierunku głowicy obrazowany jest kolorem czerwonym,  a w kierunku przeciwnym - kolorem niebieskim.  Stopień jasności barw określa prędkość, z jaką płynie krew (wyrażoną w m/s). Metoda Dopplera kolorowego pozwala na anatomiczno-czynnościowe zobrazowanie naczynia wraz z płynącą w nim krwią.

Ostatnią z najczęściej stosowanych metod jest Power Doppler, który pozwala na identyfikację oraz ocenę parametrów wolnych, skierowanych wzdłuż różnych torów i małych objętościowo przepływów. Technika ta umożliwia określenie sumarycznej objętości krwi przepływającej przez badany obszar w jednostce czasu, nie umożliwia natomiast  oceny kierunku przepływu.

Budowa aparatury do badań dopplerowskich

Badanie dopplerowskie naczyń krwionośnych wykonywane jest za pomocą ultrasonografu, przypominającego budową aparat do podstawowego badania USG. Posiada on kilka głowic z kryształami piezoelektrycznymi, jednostkę centralną (komputer), ekran i konsolę sterującą. Różnica między urządzeniami polega przede wszystkim na rodzaju zastosowanych układów elektronicznych i oprogramowania - aparaty USG z opcją Doppler posiadają elektronikę i wprowadzone algorytmy obliczeniowe, umożliwiające (obok odtwarzania obrazu badanych struktur) ocenę parametrów przepływu krwi. Obecnie większość aparatów USG jest wyposażonych w opcję umożliwiającą wykonywanie badań dopplerowskich.

USG Doppler - jakie naczynia są badane i w jakich sytuacjach jest to wskazane?

Ultrasonografia dopplerowska znajduje zastosowanie w diagnostyce wielu schorzeń układu naczyniowego, a różne stowarzyszenia, skupiające specjalistów z zakresu angiologii, chirurgii naczyniowej i diagnostyki obrazowej, tworzą własne wytyczne, zawierające najczęstsze wskazania do tego  badania. Niemniej jednak większość z tych organizacji, w tym wiodące środowiska, takie jak American Institute of Ultrasound In Medicine (AIUM), American College of Radiology (ACR), Society of Radiologists in Ultrasound  (SRU) podkreśla szczególną rolę diagnostyki dopplerowskiej układu naczyniowego pewnych okolic ciała w określonych sytuacjach klinicznych.

Wskazania do badania USG Doppler tętnic dogłowowych

Badanie tętnic dogłowowych obejmuje ocenę następujących struktur:

  • tętnice szyjne wspólne prawa i lewa (Right and Left Common Carotid Artery, RCCA, LCCA);
  • tętnice szyjne zewnętrzne prawa i lewa (Right and Left External Carotid Artery, RECA, LECA);
  • tętnice szyjne wewnętrzne prawa i lewa (Right and Left Internal Carotid Artery, RICA, LICA);
  • opuszki  tętnic szyjnych prawa i lewa (Right and Left Carotid Sinus, RCS, LCS);
  • tętnice kręgowe prawa i lewa (Right and Left Vertebral Artery, RVA, LVA).

Badanie  tętnic dogłowowych jest wskazane u pacjentów z objawami neurologicznymi, wskazującymi na obecność ogniskowego niedokrwienia mózgu (udar, przejściowe niedokrwienie mózgu, czyli Transient Ischaemic Attack, TIA), ze względu na możliwość uwidocznienia w badaniu USG Doppler zwężeń tętnic szyjnych, najczęściej spowodowanych miażdżycą (Atherosclerosis), będącą główną przyczyną incydentów niedokrwienia ośrodkowego układu nerwowego. Badanie jest również wskazane u pacjentów ze słyszalnym w badaniu osłuchowym za pomocą stetoskopu szmerem nad tętnicami szyjnymi, które świadczą o zaburzeniach przepływu w tych naczyniach, a pośrednio także o ich zwężeniu, najczęściej na tle miażdżycowym. Ponadto badanie USG Doppler tętnic dogłowowych wykonuje się u pacjentów z wyczuwalnymi, pulsującymi zmianami na szyi (ze względu na prawdopodobny naczyniowy charakter tych zmian), przed opreacjami kardiochirurgicznymi (gdyż podłączenie krążenia pozaustrojowego mogłoby zdestabilizować blaszkę miażdżycową i wywołać niedokrwienie ośrodkowego układu nerwowego).

Badanie jest także wykonywane do monitorowania przebiegu potwierdzonej wcześniej miażdżycy tętnic szyjnych (w celu oceny wskazań do leczenia inwazyjnego na podstawie procentowej i hemodynamicznej istotności zwężenia), przy podejrzeniu zespołu podkradania tętnicy podobojczykowej (tzw. niewydolność kręgowo-podstawna wynikająca z niedrożności początkowego odcinka tętnicy podobojczykowej i "podkradania" krwi przez jej dalszy odcinek z tętnic kręgowych i tętnicy podstawnej mózgu, co skutkuje objawami niedokrwienia ośrodkowego układu nerwowego), a także przy podejrzeniu rozwarstwienia, tętniaka tętnicy szyjnej, obecności przetoki tętniczo-żylnej oraz do oceny efektów leczenia schorzeń tętnic dogłowowych (po endarterektomii chirurgicznej, by-passach tętnic szyjnych, po implantacji stentów). Badanie dopplerowskie jest także metodą wspomagającą lokalizację naczyń szyjnych podczas procedur chirurgicznych i anestezjologicznych.

Wskazania do badania USG Doppler tętnic kończyn górnych i dolnych

Podczas badania kończyn górnych i dolnych metodami dopplerowskimi możliwa jest ocena następujących naczyń tętniczych:

W obrębie kończyn dolnych:

  • tętnica udowa  (Femoral Artery, FA);
  • tętnica głęboka uda (Femoral Profound Artery, PFA);
  • tętnica podkolanowa (Popliteal Artery, PA);
  • pień piszczelowo-strzałkowy (Tibio-Peroneal Trunk, TPT);
  • tętnica piszczelowa przednia i tylna (Anterior and Posterior Tibial Artery, ATA, PTA);
  • tętnica strzałkowa (Peroneal Artery, PA);
  • tętnica grzbietowa stopy (Dorsal Pedis Artery, DPA).

W obrębie kończyn górnych:

  • tętnica pachowa (Axillary Artery, AA);
  • tętnica łokciowa (Ulnar Artery, UA);
  • tętnica promieniowa (Radial Artery, RA).

Badanie dopplerowskie tętnic kończyn górnych i dolnych jest wykonywane przede wszystkim w przypadku podejrzenia niedrożności lub zwężenia tych tętnic, co manifestuje się szeregiem symptomów klinicznych, stanowiących wskazania do wykonania badania dopplerowskiego - w przypadku tętnic kończyn dolnych głównym objawem jest chromanie przestankowe, czyli ból mięśni nóg indukowany wysiłkiem i ustępujący po krótkim odpoczynku oraz bóle spoczynkowe kończyn. Ponadto badanie jest wskazane w przypadku występowania innych objawów, pośrednio świadczących o niedokrwieniu, np. zaniki mięśniowe, zmiany troficzne skóry w obrębie kończyn. Ultrasonografia dopplerowska jest również wykorzystywana do planowania, wspomagania i monitorowania efektów leczenia zabiegowego naczyń tętniczych oraz przy podejrzeniu obecności tętniaków, przetok oraz stanów zapalnych tętnic.

Wskazania do badania USG Doppler naczyń tętniczych jamy brzusznej

Dostępność ultrasonograficzna tętnic jamy brzusznej jest w dużej mierze uwarunkowana warunkami anatomicznymi i jest odwrotnie proporcjonalna do stopnia otyłości pacjenta. Zazwyczaj oceniane są następujące naczynia tętnicze:

  • aorta brzuszna (Abdominal Aorta);
  • tętnice nerkowe  (Renal Arteries);
  • tętnice biodrowe (Iliac Arteries).

Badanie dopplerowskie aorty brzusznej jest wskazane jako rozszerzenie metody podstawowego badania USG w przypadku podejrzenia jej tętniaka. Kwalifikacja do badania odbywa się na podstawie objawów klinicznych, sugerujących występowanie tego schorzenia, a mianowicie obecności pulsującej,  wyczuwalnej palpacyjnie zmiany w jamie brzusznej, niewyjaśnionego bólu brzucha lub pleców, a także monitorowanie tempa wzrostu i aktualnych rozmiarów tętniaka w celu kwalifikacji do leczenia operacyjnego. Badanie jest również zalecane w ramach screeningu populacyjnego (badań przesiewowych) w kierunku tej choroby u mężczyzn powyżej 65. roku życia, kobiet powyżej 65. roku życia z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, u osób powyżej 50 roku życia z rodzinnym wywiadem tętniak aorty brzusznej lub stwierdzonymi tętniakami innych tętnic, a także u palaczy tytoniu, osób chorujących na nadciśnienie lub choroby tkanki łącznej, które sprawiają, że tętnice są mniej wytrzymałe na skutek defektów w budowie białek kolagenowych budujących tkankę łączną tętnic (np. zespół Marfana).

Tętnice nerkowe są oceniane w przypadkach opornego na leczenie nadciśnienia tętniczego (gdyż może ono wynikać z miażdżycy bądź innych przyczyn zwężenia wspomnianych tętnic) oraz przy podejrzeniu przednerkowej niewydolności nerek, czyli upośledzenia pracy narządu wydalniczego wynikającego z niedokrwienia. Tętnice biodrowe z kolei są oceniane w przypadkach niedokrwienia kończyn dolnych, gdyż stanowią wspólny pień dla całego układu tętniczego kończyn dolnych, dlatego też wskazania do ich dopplerowskiej oceny są podobne jak wskazania do USG Doppler tętnic kończyn dolnych.

Inne naczynia jamy brzusznej (np. tętnica śledzionowa) mogą być oceniane w przypadku dobrych warunków anatomicznych do badania USG jamy brzusznej i są najczęściej wykonywane w przypadku wystąpienia objawów dysfunkcji poszczególnych narządów jamy brzusznej jako rozszerzenie metody podstawowego badania USG. Warto zaznaczyć, że w przeciwieństwie do tętnic obwodowych, gdzie zwężenia mają przede wszystkim etiologię miażdżycową, w arteriach jamy brzusznej w znacznie większym stopniu dochodzi do zwężeń z ucisku przez otaczające tkanki, np. guzy nowotworowe niż w tętnicach kończynowych.

Badania USG Doppler naczyń krwionośnych górnego otworu klatki piersiowej

Naczynia klatki piersiowej są w przeważającej większości niedostępne w badaniu dopplerowskim ze względu na utrudnienia w obrazowaniu, stwarzane przez struktury kostne (stwarzające ubytki echa w obrazie). Niemniej jednak badanie USG Doppler naczyń krwionośnych znajduje zastosowanie w diagnostyce zespołu górnego otworu klatki piersiowej (Upper Thoracic Outlet Syndrome, TOS) wynikającego z patologicznego ucisku na struktury nerwowe i naczyniowe przez struktury otaczające, co objawia się zaburzeniami neurologiczno-naczyniowymi w obrębie kończyny górnej. Analizie dopplerowskiej poddaje się wówczas tętnicę podobojczykową (Subclavian Artery, SA), której bezpośrednim przedłużeniem jest tętnica pachowa.

Badania USG Doppler układu żylnego

Badania USG Doppler są również wykorzystywane do oceny łożyska żylnego jako metoda wspomagająca klasyczne USG żył kończyn wykonywane w celu diagnostyki oraz monitorowania przebiegu i efektów leczenia zakrzepicy żylnej (DVT- deep venous thrombosis), niewydolności żylnej, przy mapowaniu sieci żylnej przed planowanymi procedurami chirurgicznymi w obrębie kończyn oraz w celu znalezienia optymalnego miejsca do wytworzenia przetoki dializacyjnej u osób ze schyłkową niewydolnością nerek.

Ponadto badania dopplerowskie służą ocenie dostępnych ultrasonograficznie żył jamy brzusznej, np. krążenia wrotnego (żył odprowadzających krew z narządów jamy brzusznej do wątroby), żyły wątrobowej oraz żyły głównej dolnej. Badanie wykonuje się w przypadku podejrzenia ucisku na naczynia wrotne, niewydolności wątroby o etiologii pozawątrobowej (wywołanej zakrzepicą w żyle wątrobowej - tzw. zespół Budd'a-Chiari'ego) oraz w niewydolności serca, która objawia się zastojem krwi w dużych naczyniach żylnych jamy brzusznej i żyle głównej dolnej. Badania te są wykonywane zazwyczaj jako rozszerzenie podstawowego badania USG w celu stwierdzenia naczyniowego podłoża symptomów wskazujących na schorzenia jamy brzusznej.

Przygotowanie pacjenta do badania USG Doppler naczyń krwionośnych

Badanie USG Doppler naczyń kończyn górnych i dolnych oraz arterii dogłowowych nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Zaleca się założenie luźnych, łatwych do zdjęcia ubrań (może to być konieczne w celu wykonania badania) oraz nienakładanie dużej ilości biżuterii, którą najprawdopodobniej trzeba będzie zdjąć. Do badania dopplerowskiego naczyń jamy brzusznej należy przygotować się jak do klasycznego USG brzucha - w dniu badania należy pozostać na czczo przez co najmniej 5 godzin, w tym okresie nie należy również pić kawy, a nawet  żuć gumy. Czasem wskazane jest przyjmowanie leków znoszących wzdęcia (np. Simeticon) w dniu poprzedzającym badanie i w dniu badania, co redukuje ilość gazów jelitowych i poprawia jakość obrazowania ultrasonograficznego. Niektórzy lekarze zalecają również powstrzymanie się od palenia tytoniu na dobę przed badaniem ze względu na kurczący naczynia krwionośne wpływ nikotyny. Należy pamiętać, że w zależności od rodzaju badanych naczyń i konkretnej sytuacji klinicznej przygotowanie do badania może wykazywać pewne odrębności, dlatego należy indywidualnie ustalić plan postępowania wstępnego z lekarzem, który będzie wykonywał badanie.

Na wizytę w gabinecie ultrasonograficznym należy zabrać ze sobą dotychczasową dokumentację medyczną, m. in. wyniki poprzednich badań USG Doppler oraz innych badań (głównie obrazowych) wykonanych w celu diagnostyki schorzeń naczyniowych.

W czasie badania pacjent musi współpracować z lekarzem w zakresie przyjęcia odpowiedniej pozycji ciała oraz utrzymania jej przez dłuższy czas, dlatego wykonanie USG Doppler u małych dzieci może stwarzać pewne kłopoty. Warto pamiętać, aby na takie badanie przynieść np. ulubioną zabawkę czy też książeczkę dziecka, w celu zaabsorbowania jego uwagi, co znacznie ułatwi wykonanie badania.

Kto wykonuje badanie USG Doppler?

Badania USG Doppler naczyń krwionośnych są wykonywane przez lekarzy posiadających kwalifikacje potwierdzone certyfikatami ukończenia zaawansowanych szkoleń w zakresie diagnostyki dopplerowskiej. Umiejętności takie najczęściej nabywają specjaliści z zakresu medycyny obrazowej (radiolodzy), angiolodzy oraz chirurdzy naczyniowi.

Przebieg badania USG Doppler naczyń krwionośnych

Badanie USG Doppler naczyń krwionośnych z  punktu widzenia pacjenta przypomina klasyczne badanie ultrasonograficzne. Jest ono wykonywane w gabinecie ultrasonograficznym, gdzie osoba badająca dokonuje oceny naczyń krwionośnych u pacjenta znajdującego się najczęściej w pozycji leżącej. Lekarz wykonujący badanie nakłada na sondę aparatu oraz badaną okolicę ciała pacjenta żel ultrasonograficzny poprawiający przewodzenie ultradźwięków wgłąb ciała. Ultrasonografista musi wykonać szereg manewrów, służących ocenie wszystkich segmentów badanych naczyń oraz zlokalizowaniu i ocenie wszelkich patologii naczyniowych.

Jedną z ważniejszych zasad prawidłowego wykonywania badań dopplerowskich układu naczyniowego jest konieczność zachowania 60-stopniowego lub mniejszego kąta między wiązką ultradźwięków a wektorem określającym kierunek przepływu w naczyniu  - jest to  niezbędny warunek wiarygodności pomiarów. Lekarz wykonujący badanie dokonuje oceny prędkości przepływu w naczyniu, objętości krwi przepływającej przez dany przekrój naczynia w jednostce czasu określa jego charakter, który może być m.in. warstwowy (laminarny -  prawidłowy, w którym krew porusza się  tym szybciej, im znajduje się bliżej osi długiej naczynia), burzliwy (chaotyczny ruch krwi za zwężeniem), a także spowolniony lub przyspieszony oraz pulsacyjny lub ciągły.

Korzyści  diagnostyczne płynące z badania USG Doppler naczyń krwionośnych

Badanie dopplerowskie naczyń krwionośnych umożliwia nieinwazyjną i bezpieczną ocenę stanu układu krążenia, w tym schorzeń takich jak miażdżyca naczyń obwodowych, tętniaki, ucisk naczyń z zewnątrz, przetoki naczyniowe i uszkodzenia urazowe. O tym jak ważne jest badanie USG Doppler świadczy fakt, że na podstawie kryteriów ultrasonograficznych możliwe jest podjęcie decyzji o dalszym postępowaniu leczniczym, wobec wspomnianych najczęstszych patologii naczyniowych. Jeżeli zmiany naczyniowe (dotyczy to głównie zwężeń) nie są mocno nasilone i nie spełniają ultrasonograficznych kryteriów kwalifikujących do leczenia (np. endarterektomii chirurgicznej lub przezskórnej angioplastyki naczyń), na podstawie USG Doppler można podjąć decyzję o dalszej obserwacji pacjenta i kontroli postępowania zmian.

Ponadto dopplerowska analiza tętnic obwodowych (głównie tętnicy szyjnej) jest narzędziem, które posiada wartość rokowniczą odnośnie występowania miażdżycy w naczyniach wieńcowych i pozwala w pewnym stopniu oszacować ryzyko zawału serca - już niewielkie pogrubienia błony wewnętrznej (intima media) tętnic szyjnych stanowią sygnał alarmowy odnośnie toczącego się procesu miażdżycowego w tętnicach serca.

Zalety badania USG Doppler naczyń krwionośnych w porównaniu do innych metod obrazowania naczyń

Badanie USG Doppler, obok angiografii, tomografii komputerowej (Angio-CT) i rezonansu magnetycznego (Angio-MR), stanowi podstawowe narzędzie diagnostyczne służące do oceny układu naczyniowego. Niezaprzeczalną zaletą metody dopplerowskiej jest nieinwazyjny charakter, brak jakichkolwiek przeciwwskazań do wykonania badania, bezpieczeństwo i brak powikłań, a także duża dostępność gabinetów ultrasonograficznych i cena badania. Podczas badania USG Doppler nie jest wykorzystywany kontrast (którego potencjalnymi działaniami niepożądanymi są m. in. zaburzenia funkcji nerek, reakcje alergiczne z wstrząsem anafilaktycznym włącznie oraz zaburzenia funkcji tarczycy) ani promieniowanie jonizujące, co ma miejsce w badaniu Angio-CT i angiografii.

Badanie jest bezpieczne dla kobiet w ciąży, u osób z zaburzeniami krzepliwości krwi, wynikającymi najczęściej ze stosowania leków przeciwkrzepliwych (antykoagulantów), u których wykonanie angiografii wymaga wyrównania parametrów krzepnięcia krwi przed nakłuciem tętnicy. Badanie może być również wykonywane u osób  z wszczepionym stymulatorem serca lub wszczepionymi urządzeniami oddziałującymi z polem magnetycznym, czyli w sytuacjach, w których wykonanie rezonansu magnetycznego jest przeciwwskazane.

Porównanie skuteczności badania USG Doppler z innymi metodami diagnostyki obrazowej naczyń krwionośnych

Wybór odpowiedniej dla pacjenta metody obrazowania naczyń krwionośnych w dużej mierze jest uwarunkowany podejściem klinicysty do dylematu między dokładnością badania (problem dotyczący metod dopplerowskich) a jego bezpieczeństwem i ryzykiem wystąpienia powikłań (problem dotyczący Angio-CT, Angio-MR i angiografii). Liczne badania kliniczne porównują metody dopplerowskie z narzędziami diagnostycznymi, wymagającymi użycia kontrastu. W jednym z badań, przeprowadzonych w Malmo University Hospital, porównano skuteczność USG Doppler z Angio-CT tętnic dogłowowych stwierdzając taką samą częstość stwierdzania zwężeń  wspomnianych naczyń oraz porównywalną (90,2% zgodności) możliwość oceny stopnia zwężenia za pomocą obu metod. Podobne porównanie, wykonane przez jeden z włoskich ośrodków chirurgii naczyniowej na grupie 20 pacjentów stwierdza 100% zgodność obu metod w rozpoznawaniu niedrożności tętnic szyjnych, 91,6% zgodność w rozpoznawaniu zwężeń o wielkości powyżej 60% średnicy naczynia i 89,5% zgodność w rozpoznawaniu zwężeń mniejszych (nieistotnych hemodynamicznie).

W innym badaniu porównywano wartość diagnostyczną USG Doppler i angiografii w rozpoznawaniu zwężeń tętnic szyjnych u pacjentów w Department of Vascular Surgery Birmingham Heartlands Hospital - na 73 pacjentów przebadanych dwiema metodami w latach 1995-1997 stwierdzono zgodność wyników USG Doppler z angiografią w 84,9% przypadków. Na podstawie wyników powyższych badań można stwierdzić o wysokiej wartości diagnostycznej metod dopplerowskich, co po uwzględnieniu zupełnego bezpieczeństwa tych badań czyni je wartościowym narzędziem służącym rozpoznawaniu schorzeń układu naczyniowego.

Ograniczenia metod dopplerowskich w diagnostyce naczyń krwionośnych

Pomimo licznych zalet dopplerowskiej oceny naczyń krwionośnych, metoda ta posiada pewne ograniczenia. Jedne z najważniejszych problemów, z jakimi spotyka się diagnostyka dopplerowska, jest ocena naczyń położonych głęboko (głównie w jamie brzusznej). W diagnostyce tych naczyń często dokładniejsze okazują się inne metody obrazowe. Innym problemem jest ocena drobnych naczyń, w których powolny przepływ jest trudny do uchwycenia w badaniu dopplerowskim, nawet przy wykorzystaniu techniki Power Doppler. Z podobnych przyczyn trudne jest odróżnienie w badaniu USG Doppler całkowitej niedrożności naczynia od tzw. subtotalnego zwężenia z zachowanym szczątkowym przepływem.

Dodatkowym problemem jest spadek jakości i dokładności badania naczyń z uwapnionymi blaszkami miażdżycowymi - złogi wapniowe obecne w badanych naczyniach są przyczyną powstawania cieni akustycznych w badaniu USG Doppler naczyń krwionośnych, co uniemożliwia ich kompleksową ocenę. Istotną cechą wpływającą na dokładność metody jest duża zależność badania od operatora, w związku z czym nie jest ona w 100% obiektywna - wyniki  uzyskiwane między różnymi osobami, a nawet wyniki kolejnych badań wykonywanych przez tego samego operatora mogą w pewnym stopniu różnić się między sobą. Różnica ta jest szczególnie ważna w przypadku obecności schorzeń, w których parametry dopplerowskie oceniane w badaniu przyjmują wartości graniczne między istotnymi, a nieistotnymi (dotyczy to głównie procentowej wartości zwężenia naczynia lub prędkości przepływu), co wymaga potwierdzenia istotności zmiany metodą obiektywną (np. angiografią) w celu ustalenia dalszego postępowania  (którym jest dalsza obserwacja i  leczenie farmakologiczne, strategia małoinwazyjna lub leczenie chirurgiczne).

Zastosowanie metod dopplerowskich w innych dziedzinach medycyny

Metody dopplerowskie znajdują zastosowanie również w diagnostyce schorzeń innych niż angiologiczne. Bardzo ważnym badaniem, w którym są wykorzystywane, jest echokardiografia, czyli obrazowanie serca za pomocą ultradźwięków. Przepływy w jamach serca w różnych okresach jego cyklu pracy, szczelność zastawek oraz ocena początkowych odcinków naczyń bezpośrednio doprowadzających i odprowadzających krew do/z jam serca jest możliwa dzięki zastosowaniu ultrasonografii dopplerowskiej. Innym przykładem  zastosowania tej metody jest USG tarczycy, gdzie w technice Power Doppler możliwe jest stwierdzenie wzmożonego przepływu, który  po uwzględnieniu obrazu klinicznego może świadczyć o chorobie zapalnej gruczołu.

W położnictwie metody dopplerowskie służą ocenie krążenia łożyskowego oraz przepływów w tętnicach płodu i często pozwalają stwierdzić we wczesnym stadium rozwoju dziecka niebezpieczne patologie ciąży. Techniki dopplerowskie znajdują także zastosowanie w ultrasonograficznych badaniach sondami przezodbytniczymi i przezpochwowymi, co pozwala na ocenę ukrwienia, czyli jednego z ultrasonograficznych wyznaczników złośliwości zmian w organach dostępnych we wspomnianych badaniach.

Badania USG Doppler - ceny w różnych miastach

Najczęstsze pytania dotyczące badania USG Doppler naczyń krwionośnych, zadawane przez pacjentów

Czy badanie jest bolesne?

Dopplerowska diagnostyka naczyń krwionośnych jest metodą całkowicie bezbolesną, co wynika z jej nieinwazyjnego charakteru. Podczas badania nie jest w jakikolwiek sposób naruszana ciągłość tkanek, a jedyną fizyczną interwencją  jest niewielki ucisk powłok ciała za pomocą  głowicy aparatu ultrasonograficznego. Natężenie ultradźwięków w czasie procedury jest na tyle niskie, że nie wywołuje istotnego, negatywnie odczuwalnego wzrostu temperatury badanych tkanek.

Czy badanie USG Doppler jest bezpieczne?

Badanie USG Doppler naczyń krwionośnych jest metodą całkowicie bezpieczną i wolną od powikłań. Podczas badania pacjent nie jest narażony na działanie promieniowania jonizującego, pola magnetycznego, nie jest potrzebne użycie kontrastu uwidaczniającego naczynia, który stanowi potencjalny czynnik indukujący powikłania. Natężenie ultradźwięków w czasie badania nie przekracza dopuszczalnych dla badanych tkanek norm bezpieczeństwa, a nieinwazyjny charakter badania decyduje o braku jakiegokolwiek fizycznego naruszenia ciągłości tkanek organizmu bądź ich uszkodzenia w jakikolwiek inny sposób.

Czy badanie USG Doppler naczyń krwionośnych może być wykonywane w ciąży?

Badanie USG Doppler naczyń krwionośnych może być bezpiecznie wykonywane w ciąży - natężenie ultradźwięków w czasie badania nie stanowi zagrożenia dla zdrowa matki oraz rozwijającego się dziecka. Co więcej - metody dopplerowskie są chętnie wykorzystywane przez położników w diagnostyce rozwijającego się płodu, m. in. w ciążach wysokiego ryzyka celem oceny krążenia łożyskowego, przepływów w tętnicach płodu, a także do wysłuchania bicia serca dziecka w łonie matki.

Kto interpretuje wynik badania USG Doppler?

Lekarz - ultrasonografista wydaje pacjentowi wynik badania w formie opisowego protokołu. Jeżeli badanie jest przeprowadzane przez lekarza prowadzącego leczenie choroby naczyniowej pacjenta, dokonuje on interpretacji wyniku samodzielnie i decyduje o dalszym postępowaniu. W przypadku, gdy lekarz wykonujący badanie przeprowadza je na zlecenie (na podstawie skierowania) lekarza zajmującego się leczeniem pacjenta, wnioski z badania wyciąga również  lekarz prowadzący pacjenta i to on decyduje o dalszym postępowaniu diagnostyczno-terapeutycznym na podstawie wyniku badania, innych badań układu naczyniowego i całokształtu obrazu klinicznego.

Po jakim czasie dostępny jest wynik badania?

Badanie USG Doppler jest opisywane przez lekarza je  wykonującego zazwyczaj jeszcze w dniu badania, czasem w przeciągu 2-3 dni i jest to zależne głównie od ilości badań, które lekarz musi wykonać i organizacji pracy gabinetu, dlatego warto za każdym razem zapytać o termin odbioru wyników badania.

Jakie jest dalsze postępowanie w przypadku wykrycia nieprawidłowości w obrębie naczyń krwionośnych?

Wykrycie nieprawidłowości naczyniowych w badaniu USG Doppler może być podstawą do strategii zachowawczej bądź zabiegowej wobec chorób układu naczyniowego. Część schorzeń naczyniowych może być z powodzeniem kwalifikowana do odpowiedniej metody leczenia na podstawie obrazu USG Doppler - dotyczy to głównie zwężeń naczyń. Jeżeli badane naczynie krwionośne ma zwężoną w 70% lub więcej średnicę, zazwyczaj jest to wskazanie do leczenia zabiegowego - angioplastyki (nie jest to jedyne kryterium kwalifikacji, różne naczynia tętnicze mogą mieć nieco inne parametry zwężenia kwalifikujące do leczenia zabiegowego oraz brane są pod uwagę inne aspekty kliniczne).

Stwierdzenie zwężeń mniejszych (nieistotnych hemodynamicznie) jest wskazaniem do dalszej strategii leczenia zachowawczego i okresowej kontroli ultrasonograficznej. Niektóre nieprawidłowości naczyniowe wymagają weryfikacji innymi metodami obrazowania  (np. angiografią) i dopiero wtedy zapada decyzja o dalszym postępowaniu terapeutycznym (np. gdy zwężenie jest trudne do oceny w badaniu USG Doppler).

Ile kosztuje badanie USG Doppler naczyń krwionośnych?

Cena badania USG Doppler zależy głównie od rodzaju ocenianych naczyń i różni się między poszczególnymi gabinetami. W śląskiej sieci Centrów Diagnostyki Obrazowej SCANX badanie USG Doppler aorty brzusznej to wydatek rzędu 70 zł, badanie tętnic dogłowowych kosztuje 80 zł, a kończyn górnych lub dolnych - 100 zł, tyle samo kosztuje USG Doppler żył kończyn dolnych. W Warszawie (Centrum Medyczne Medicers) USG Doppler jednej nogi kosztuje 90 zł, a dwóch kończyn dolnych - 140 zł, badanie tętnic dogłowowych kosztuje 120 zł, a badanie dopplerowskie z opisem i konsultacją lekarską wyceniono na 200 zł. Decydując się na badanie USG Doppler naczyń krwionośnych należy zwrócić uwagę na to, czy cena dotyczy jednej, czy dwóch kończyn razem (często niezbędne jest wykonanie badania porównawczego obu kończyn dolnych lub górnych) oraz czy cena zawiera konsultację lekarską lub opis badania. Zazwyczaj takie informacje w sposób wyraźny umieszczone są w internetowych cennikach gabinetów ultrasonograficznych.

W krajach zachodnich diagnostyka dopplerowska stanu układu krążenia stanowi dla pacjentów znacznie wyższy wydatek.  W centrum medycznym Medical Ultrasound lt. w Glasgow badanie tętnic szyjnych kosztuje 95 funtów (niemal 500 zł), tyle samo trzeba zapłacić za badanie aorty brzusznej lub żył głębokich kończyn dolnych. (dane z portalu privatehealth.co.uk).

Wysoka cena procedur diagnostyczno-terapeutycznych układu naczyniowego skłania coraz większą liczbę pacjentów z krajów Zachodniej Europy do diagnostyki i leczenia chorób angiologicznych w Polsce, gdzie identyczne świadczenia są o wiele tańsze  niż w krajach rodzimych i wykonywane z zachowaniem światowych standardów medycznych.

Czy badanie jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia?

Badanie USG Doppler naczyń krwionośnych może być w uzasadnionych przypadkach refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W przypadku zaistnienia wskazań medycznych (podejrzenie choroby naczyniowej), lekarz prowadzący leczenie może zadecydować o wykonaniu tego badania w celu pogłębienia diagnostyki i wystawia skierowanie na USG Doppler naczyń krwionośnych, które może na tej podstawie być wykonane nieodpłatnie w każdej placówce świadczącej tego typu badania w ramach umowy z Funduszem. Badanie może być również wykonane odpłatnie w licznych pracowniach ultrasonograficznych.

Jak upewnić się, że badanie będzie przeprowadzone w profesjonalny sposób, a jego wynik będzie dokładny?

Ponieważ badanie USG Doppler nie jest metodą w 100% obiektywną, a jej wynik w dużej mierze zależy od umiejętności operatora, pacjentom mogą towarzyszyć obawy, związane z wyborem gabinetu ultrasonograficznego. Opinie na temat konkretnych miejsc, w których można wykonać badanie, zamieszczane w internecie, nie zawsze są obiektywne i stworzone przez rzeczywistych pacjentów danych lekarzy, o czym świadczy często spotykany rozrzut w internetowej ocenie tego samego lekarza przez różne osoby - od opinii nagannych po bardzo pozytywne.

Lekarze, oferujący badanie, to przeszkoleni specjaliści, którzy muszą ukończyć kursy przygotowujące do samodzielnego wykonywania badań USG Doppler, wykonują odpowiednią ilość tych procedur pod nadzorem doświadczonego ultrasonografisty i zdają egzaminy potwierdzające ich wiedzę i umiejętności praktyczne. Diagnosta, który wykonał dużą ilość badań dopplerowskich, posiada liczne certyfikaty i cieszy się dobrą opinią wśród swoich pacjentów oraz lekarzy, którzy na podstawie uzyskanych przez niego wyników spokojnie kwalifikują swoich pacjentów do odpowiedniej dla nich metody leczenia mając pewność co do jej słuszności, rzetelnie i dokładnie oceni stan naczyń  danego pacjenta.

Źródła:  Radiologia. Diagnostyka obrazowa p. red. Bogdana Pruszyńskiego, wydanie II,  wyd. PZWL 2005; Atlas Ultrasonografii naczyń. Charakterystyka przepływu krwi w naczyniach. M. Krzanowski, A. Plichta, Medycyna Praktyczna 2008; Doppler Ultrasound: What is it used for? medical-dictionary.com; radiology.info;   radiologyinfo.org; webmd.com; Ultrasound Guidelines of AIUM In Medicine developed in collaboration with ACR and SRU; American society of echocardiography report. Clinical application of noninvasive vascular ultrasound in cardiovascular risk stratification: a report from the American Society of Echocardiography and the Society for Vascular Medicine and Biology. Vascular  Medicine 2006; CT-Angiography and Doppler Ultrasonography in ACAD. A Comparative Study, New Iraqui Journal Of Medicine 2009; Color Doppler sonography vs CT-angiography in discriminating atherosclerotic plaques for surgical treatment. A prospective study, La Radiologa Medica 2003; Duplex Scanning vs DSA In The Assesment Of Carotid Artery Stenosis, 2013; 

Zdjęcia

Dołącz do nas:

Opublikowane na stronach internetowych Tourmedica.pl Sp. z o.o. materiały, informacje oraz ceny nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne z akceptacją regulaminu i polityki prywatności .

Copyright © 2012-2017 Tourmedica.pl Sp. z o.o.

Materiały zamieszczone w serwisie Tourmedica.pl nie są substytutem dla profesjonalnych porad medycznych, diagnozowania lub leczenia. Użytkownik serwisu pod żadnym pozorem nie może lekceważyć porady lekarza lub opóźnić poszukiwania porady medycznej z powodu informacji, jakie przeczytał w serwisie. Tourmedica.pl nie poleca ani nie popiera żadnych konkretnych badań, lekarzy, procedur, opinii lub innych informacji zawartych w serwisie, poleganie na informacjach zawartych na stronie Tourmedica.pl odbywa się wyłącznie na własne ryzyko Użytkownika.

Copyright © 2012-2017 Tourmedica.pl Sp. z o.o.