Operacja wodniaka jądra

Synonimy: zabieg wodniaka jądra, usunięcie wodniaka jądra, operacyjne leczenie wodniaka jądra więcej »

Spis treści

Problem wodniaka jądra u małych i dużych

Wodniak jądra (łac. hydrocele testis) jest chorobą, która polega na nagromadzeniu nadmiernej ilości płynu surowiczego pomiędzy błoną ścienną i otrzewną osłonki jądra (tunica vaginalis). Zgromadzony płyn o objętości od kilkunastu do kilkuset mililitrów o zmiennej barwie. Zazwyczaj ma kolor wodojasny lub bursztynowy. W przypadku wodniaków pourazowych lub rozwoju innych patologii jak np. skręt lub guz jądra płyn może być zabarwiony krwią.

Rodzaje wodniaków jądra

Wodniak jądra może występować w jednej z dwóch postaci jako wrodzony lub nabyty. Wrodzony wodniak jądra występuje u noworodków płci męskiej. Płyn surowiczy gromadzi się między osłonkami jądra na skutek niezarośnięcia wyrostka pochwowego. U zdecydowanej większości chłopców pod koniec 12 miesięca życia dochodzi do zrośnięcia kanału oraz samoistnego wchłonięcia wodniaka. 

Nabyty wodniak jądra (hydrocele reactiva) występuje przeważnie u chłopców w wieku młodzieńczym i u mężczyzn jako następstwo urazu mechanicznego lub powikłanie innego schorzenia. Wśród nabytych wodniaków jądra wyróżnia się wodniaki nie dające żadnych objawów oraz wodniaki objawowe. Najliczniejszą grupę stanowią te ostatnie, zaliczają się bowiem do nich wodniaki powstałe na skutek uszkodzenia jądra, zapalenia swoistego oraz nieswoistego jądra lub najądrza oraz choroby nowotworowej jądra.

Epidemiologia wodniaka jądra

Wodniak jądra w postaci wrodzonej rozpoznawany jest u około 5-6% noworodków płci męskiej. Pojawia się najczęściej po stronie prawej. Szacuje się, iż jedynie 10% wodniaków wrodzonych występuje po obu stronach. Wodniaki jądra zanikają samoistnie u około 80% dzieci w ciągu pierwszych 12 miesięcy życia.

W przypadku nabytych wodniaków jąder u wielu mężczyzn mają one charakter pourazowy oraz pozapalny. Z badań wynika, iż ta postać wodniaka może również wystąpić jako powikłanie po operacyjnym leczeniu żylaków powrózka nasiennego. Zdarza się to u około 10% pacjentów.

Przyczyny powstania wodniaka jądra

Szczegółowa etiologia wodniaka jądra nie jest do końca poznana. W większości przypadków możliwe jest jednak ustalenie mechanizmu powstania schorzenia. Przed omówieniem procesów wpływających na utworzenie wodniaka jądra, warto zapoznać się ze strukturą anatomiczną jąder w obrębie których powstaje choroba.

Jądra (łac. testis, orchis) są narządami rozrodczymi męskimi, które odpowiadają za wytwarzanie testosteronu oraz plemników. Prawidłowa budowa anatomiczna narządu obejmuje dwa jądra ( prawe i lewe) umieszczone w worku mosznowym oraz rozdzielone przez przegrodę worka mosznowego. Moszna jest uwypukleniem ściany brzucha, natomiast zawarte w niej jądra otoczone są przez skórę, tkankę podskórną oraz osłonki jądra.

U większości mężczyzn lewe jądro jest nieznacznie większe od prawego i nieco niżej położone.  Prawidłowej budowy jądro ma długość około 4-5 cm. Ponadto do jądra przylega również najądrze (łac. epididymis), które znajduje się na górnym biegunie oraz tylnym brzegu jądra.

Pomimo, iż jądra w porównaniu z innymi narządami są nieco słabiej zabezpieczone przed ewentualnymi urazami mechanicznymi, to dzięki swemu położeniu mają zagwarantowaną ochronę przed zmianami ciśnienia oraz niższą temperaturę od panującej w jamie brzusznej.

W skład budowy jądra wchodzi tkanka łączna oraz miąższ jądra (łac. parenchyma testis). Zrąb narządu utworzony jest z tkanki łącznej, która przechodzi na zewnątrz jądra i łączy się ze sprężystą błoną białawą (łac. tunica albuginea) pokrytą cienką błoną surowiczą.

Pomiędzy blaszką trzewną oraz ścienną błony surowiczej zlokalizowana jest jama surowicza moszny, którą wypełnia niewielka ilość płynu surowiczego. W naturalnych warunkach jama surowicza moszny ma formę szczelinowatą i jest oddzielona od jamy otrzewnej. W przypadku trudności w resorpcji płynu to właśnie w tym miejscu, pomiędzy dwoma warstwami dochodzi do powstania wodniaka jądra. W obrębie tylnego brzegu jądra pogrubiała błona biaława wnika do wewnątrz jądra i tworzy śródjądrze oraz przegródki jądra. Poprzez częściowo poprzerywane przegródki jądra przebiegają naczynia krwionośne, limfatyczne oraz nerwy. Pomiędzy przegródkami jądra znajduje się miąższ, który składa się z około 200 płacików. Płaciki  zawierają kanaliki nasienne kręte, które przechodzą w kanaliki nasienne proste, a te z kolei tworzą sieć jądra umieszczoną w śródjądrzu.

Struktura naczyniowa jądra wiąże się z rozwojem zarodkowym męskich gruczołów płciowych oraz procesem ich zstępowania z jamy brzusznej do moszny. Unaczynienie jądra ma swój początek u zarodka czyli w ich pierwotnym położeniu. Tętnica jądrowa (łac. arteria testicularis) jest cienkim naczyniem, które odchodzi od aorty brzusznej, przebiegając na mięśniu lędźwiowym większym oraz po przednim skrzyżowaniu moczowodu. W dalszej kolejności tętnica jądrowa trafia do kanału pachwinowego oraz wchodzi w skład powrózka nasiennego. Do innych naczyń zaopatrujących jądro należą tętnica nasieniowodu oraz tętnica dźwigacza jądra. Przyczyną powstania wodniaka jądra jest zgromadzenie znacznej ilości płynu surowiczego pomiędzy blaszkami osłonki pochwowej, na którą składa się blaszka ścienna i blaszka trzewna lub w sporadycznych przypadkach w niezarośniętym wyrostku pochwowym otrzewnej.

Proces powstania wodniaka jądra przebiega w odmienny sposób w wodniaku wrodzonym, a inaczej w wodniaku nabytym. Wrodzone wodniaki jądra rozwijają się u noworodków oraz małych chłopców. W ostatniej fazie rozwoju płodowego dochodzi do przemieszczenia jąder z jamy brzusznej do worka mosznowego, które jednocześnie pociągają za sobą wypustkę otrzewnej, a mianowicie wyrostek pochwowy.

U niektórych chłopców wyrostek pochwowy jest otwarty w wyniku zbyt późnego zarastania wyrostka pochwowego otrzewnej. Umożliwia to komunikację pomiędzy jamą surowiczą moszny, a jamą otrzewną. Surowicza zawartość jamy otrzewnej pod działaniem siły ciężkości ulega przemieszczeniu do jamy surowiczej moszny, mówimy wówczas o wodniaku komunikującym (łac. hydrocele communicans). Wówczas z nagromadzonego płynu tworzy się wrodzony wodniak jądra.

Objętość wodniaka jest zmienna i zależy od aktywności ruchowej dziecka. W przypadku szerokiego kanału komunikacji może dojść do przemieszczenia się do niego jelit oraz powstania przepukliny pachwinowej. Niekiedy zdarza się, iż kanał komunikacji zarasta, a wodniak nie ulega wchłonięciu określany jest wówczas wodniakiem niekomunikującym. Przeważnie połączenie z jamą otrzewną zarasta u chłopców w ciągu 1-2 roku życia, natomiast płyn wchłania się samoistnie.

Wodniak jądra może rozwinąć się w każdym wieku i nie musi być następstwem niezarośnięcia kanału, który łączy jamę otrzewną z przestrzenią pomiędzy osłonkami jądra. Nabyta postać wodniaka jądra  może mieć charakter pozapalny (np. po zapaleniu jądra, najądrza) lub pourazowy. Schorzenie może również powstać na skutek powikłań pooperacyjnych takich jak zastój bierny krwi w splocie wiciowatym po operacji żylaków powrózka nasiennego lub po zaopatrzeniu przepukliny pachwinowej. Ponadto nabyty wodniak jądra może również wystąpić podczas rozwoju nowotworu jądra. Taka postać wodniaka pojawia się w wyniku nadmiernego wytwarzania płynu przesiękowego bądź wysiękowego poprzez otoczki jądra. 

Niestety znaczna większość nabytych wodniaków jądra nie ma jednoznacznie ustalonej etiologii. Wynika to głównie z długotrwałego rozwoju nabytego wodniaka jądra, które utrudnia znalezienie czynnika etiologicznego. Istnieje pogląd, iż czynnikiem wywołującym tą postać wodniaka może być zaburzony odpływ limfy z osłonek pochwowych jądra (łac. tunica vaginalis). Dotyczy to głównie przypadków, u których w płynie wodniaka jądra wykryto wysokie stężenie białka. 

U pacjentów z niższym stężeniem białka w płynie wodniaka, zakłada się, iż utworzył się on na skutek wzmożonego przesiąkania płynu z naczyń włosowatych, które nastąpiło w wyniku podwyższonego ciśnienia żylnego w powrózku nasiennym.

Objawy wodniaka jądra

Najbardziej charakterystycznym objawem wodniaka jądra jest powiększenie objętości worka mosznowego. Zazwyczaj obrzmienie moszny występuje jednostronnie (przeważnie po stronie prawej) rzadko obserwuje się wodniaki obustronne. Wielkość obrzęku uzależniona jest od ilości zgromadzonego płynu surowiczego. U wielu pacjentów rozmiar wodniaka jądra ulega zmianom w zależności od pory dnia. Zazwyczaj rano worek mosznowy jest nieco mniejszy, natomiast ulega wyraźnemu powiększeniu wieczorem. Symptom taki dotyczy najczęściej wodniaków komunikujących, w których płyn zawarty pomiędzy wyrostkiem pochwowym otrzewnej, a jamą otrzewną ulega swobodnemu przemieszczaniu. Zdarza się to głównie u małych chłopców, u których występuje wodniak jądra wrodzony. Ponadto w takich przypadkach worek mosznowy może ulegać powiększeniu w trakcie różnych infekcji takich jak przeziębienia, biegunki, dochodzi wówczas do  zwiększonej produkcji płynu przez otrzewną.

U pacjenta na powierzchni powiększonego jądra wyczuwalny jest owalny, spreżysty guzek, który jest przesuwalny względem podłoża. Skóra w obrębie moszny jest gładka i napięta, ale nie obserwuje się jej zaczerwienienia.

Większość wodniaków jądra nie powoduje żadnych dolegliwości bólowych, wyjątek mogą stanowić wodniaki powstałe w wyniku ostrych stanów zapalnych lub zmian nowotworowych.

U dorosłych mężczyzn z nabytym wodniakiem jądra objętość płynu surowiczego może stopniowo wzrastać. Zdrarza się, iż wodniak osiąga bardzo duże rozmiary, które utrudniają choremu swobodne poruszanie. Zazwyczaj jednak niezależnie od rozmiarów wodniaka nie wywołuje on zaburzeń w oddawaniu moczu. Dyskomfort najczęściej jest odczuwany podczas aktywności fizycznej w wyniku większego ciążenia wodniaka.

W sporadycznych przypadkach, kiedy objętość płynu surowiczego jest bardzo duża, może dojść do znacznego wzrostu ciśnienia w mosznie oraz ucisku na jądro. Zwlekanie z podjęciem leczenia wodniaka grozi powstaniem niedokrwienia jądra, które charakteryzuje się silnym i nagłym bólem. 

Wodniak jądra może odpowiadać za brak syntezy nowych plemników oraz zanik jądra, co w efekcie może prowadzić do męskiej niepłodności.

wybierz miasto, w którym chcesz wykonać operację
Sprawdź ofertę »

Wodniak jądra, a inne schorzenia - podstawowe różnicowanie

W przypadku wystąpienia objawów wodniaka jądra należy bezzwłocznie udać się do lekarza. Istnieje bowiem ryzyko, iż dane symptomy są wynikiem zupełnie innej choroby. Wśród schorzeń, które mogą przypominać wodniaka jądra najczęściej wskazuje się przepuklinę mosznową, zapalenie jądra oraz nowotwór jądra. 

Przepuklina mosznowa może pojawić się zarówno u niemowląt jak i dorosłych mężczyzn. Schorzenie charakteryzuje się wystąpieniem miękkiego guza w mosznie, powiększającego się podczas pracy tłoczni brzusznej np. w trakcie kaszlu, wypróżniania się lub długotrwałego stania. W odróżnieniu od wodniaka jądra, który rzadko objawia się bólem, w przypadku przepukliny mosznowej chory często odczuwa pieczenie i ból, który może promieniować do jądra.

Zdarza się, iż w stanach zapalnych jądra również występują objawy przypominające wodniaka jądra. Głównie należy do nich wyraźny obrzęk jądra, jednak w przypadku stanu zapalnego towarzyszy mu silny, narastający ból oraz zaczerwienienie worka mosznowego. Ponadto w przebiegu zapalenia jądra u chorego zazwyczaj pojawiają się dodatkowe dolegliwości takie jak gorączka, ból krocza, pachwin oraz bóle podczas oddawania moczu i w trakcie stosunku płciowego.

Chorobą imitującą wodniaka jądra może być również nowotwór jądra. Schorzenie charakteryzuje się niebolesną opuchlizną jądra oraz uczuciem ciążenia w pachwinie i mosznie. U wielu chorych zdarza się, iż nowotwór przebiega bez większych dolegliwości, a jedynym objawem jest powiększenie jądra. Ponadto choroba często rozwija się zupełnie bezboleśnie, szacuje się, iż ból w postaci „ciężkości” po stronie opuchniętego jądra odczuwa ok. 20% chorych.

Proces diagnostyczny wodniaka jądra

Pacjent u którego występuje niebolesne, jednostronne powiększenie moszny powinien zgłosić się do lekarza specjalisty z dziedziny urologii. Lekarz podczas wizyty przeprowadzi dokładne badanie podmiotowe (wywiad lekarski) oraz przedmiotowe pacjenta. Przeprowadzając wywiad lekarski specjalista stara się ustalić szczegółowy przebieg schorzenia, czas trwania, jego początek, występujące dolegliwości w postaci bólu, dyskomfortu oraz innych zaburzeń. Istotne informacje zbierane podczas wywiadu chorobowego dotyczące ustalenia przyczyny powstania schorzenia. Należy poinformować lekarza o wszelkich przebytych urazach, chorobach, stanach zapalnych jąder lub najądrzy.

Badanie przedmiotowe czyli fizykalne przeprowadzane jest w pozycji leżącej. Lekarz rozpoczyna badanie od oceny wielkości, struktury, konsystencji oraz ewentualnej bolesności jąder. Ponadto lekarz sprawdza również czy nie wystąpiły zmiany węzłów chłonnych pachwinowych. 

Dalsza część badania przeprowadzana jest w pozycji stojącej. Lekarz bada u pacjenta chorą stronę pachwiny poprzez ułożenie na niej dłoni w trakcie próby kaszlowej. Badanie pozwala określić rodzaj wodniaka poprzez ocenę czy występuje swobodny przepływ płynu pomiędzy osłonkami jądra a jamą otrzewnej. Wyczuwalny przepływ płynu może charakteryzować wodniaka komunikującego natomiast jego brak wodniaka niekomunikującego.

Dodatkową metodą, która jest niekiedy stosowana w diagnostyce wodniaka jądra jest diafanoskopia. Polega ona na wykorzystaniu światła latarki za pomocą którego oświetla się jedną stronę moszny. W przypadku wodniaka jądra dochodzi do równomiernego przepuszczania światła, jeżeli nie ulega ono przeniknięciu przez mosznę wówczas może to świadczyć o innym schorzeniu.

W celu postawienia właściwej diagnozy oraz odróżnienia wodniaka jądra od podobnie przebiegających chorób konieczne jest wykonanie badania ultrasonograficznego moszny i jąder (USG).

Badanie przeprowadzane jest w pozycji leżącej. Lekarz urolog  nakłada specjalny żel na mosznę pacjenta, a następnie przykłada do moszny głowicę USG oraz przystępuje do oceny obrazu jąder, który widoczny jest na ekranie aparatu ultrasonograficznego. Specjalista ocenia wielkość jądra, najądrza, echostruktury oraz unaczynienia. Badanie ultrasonograficzne pozwala wykluczyć choroby o podobnych objawach do wodniaka jądra, bowiem obraz danych jednostek chorobowych jest odmienny. U pacjenta z wodniakiem jądra  w badaniiu USG moszny można zauważyć bezechową przestrzeń płynową, która otacza odpowiedniej wielkości jądro.

Metody leczenia wodniaka jądra

Wodniak jądra wrodzony czyli występujący u najmłodszych chłopców poddawany jest co najmniej kilkumiesięcznej obserwacji. W większości przypadków dochodzi do samoistnego wchłonięcia wodniaka jeszcze przed ukończeniem przez chłopca 1 roku życia. Przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego rozważa się jeżeli wodniak utrzymuje się do 2 roku życia.

Nabyty wodniak jądra najczęściej leczy się operacyjnie. Obecnie stosowane są 2 techniki chirurgiczne, a mianowicie metoda Winkelmanna oraz metoda von Bergmanna. Operacje usunięcia wodniaka jądra przeprowadzane są z dostępu pachwinowego lub mosznowego. Oba sposoby polegają na odprowadzeniu płynu z jamy wodniaka, natomiast podczas stosowania metody von Bergmanna usuwa się również nadmiar osłonek, które pokrywają pierwotnego wodniaka. 

U większości mężczyzn leczenie operacyjne wodniaka jądra przeprowadza się metodą Winkelmanna. W przypadku dużych wodniaków jądra zaleca się zabieg metodą von Bergmanna. Skuteczne leczenie nabytego wodniaka jądra wymaga przeprowadzenia zabiegu chirurgicznego. 

W sporadycznych przypadkach, kiedy pacjent nie kwalifikuje się do leczenia radykalnego lub nie wyraża na nie zgody stosuje się punkcję czyli metodę nakłucia wodniaka i usunięcia nadmiaru zgromadzonego wokół jąder płynu. Leczenie tym sposobem jest bardzo rzadko stosowane ze względu na ryzyko infekcji i niską skuteczność, która prowadzi do szybkiego nawrotu schorzenia.

Jaki lekarz wykonuje operację usunięcia wodniaka jądra?

Operację wodniaka jądra (hydrocelektomię) przeprowadza lekarz specjalista z dziedziny urologii lub chirurgii. Zabieg przeprowadzany jest w wysoce wyspecjalizowanych klinikach urologicznych lub chirurgicznych, z wieloletnim doświaczeniem w przeprowadzaniu tego typu operacji. Zabieg może być wykonany w państwowych placówkach w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia lub w prywatnych klinikach. Koszt operacji wodniaka jądra w placówkach prywatnych wynosi ok. 1600-3500 zł.

Przygotowanie pacjenta do operacji wodniaka jądra

Przystąpienie do zabiegu usunięcia wodniaka jądra zawsze poprzedza konsultacja chirurgiczna. Zazwyczaj odbywa się ona w dniu poprzedzającym zabieg. W trakcie wizyty lekarz udziela pacjentowi szczegółowych informacji dotyczących zabiegu, a dokładnie jego przebiegu, czasie trwania, możliwych rezultatach oraz ewentualnych powikłaniach. Warto poinformować lekarza o swoich oczekiwaniach związanych z zabiegiem oraz zapytać o wszelkie wątpliwe kwestie. Po wyjaśnieniu przez lekarza całej procedury usuwania wodniaka jądra pacjent wyrażający zgodę na zabieg zostaje poproszony o podpisanie odpowiedniego formularza. Najczęściej tego samego dnia pacjent odbywa również konsultację z lekarzem anestezjologiem. Podczas rozmowy lekarz przeprowadza z chorym szczegółowy wywiad, należy wówczas poinformować anestezjologa o wszelkich przyjmowanych lekach, chorobach współistniejących oraz ewentualnych uczuleniach. Dodatkowo wypełniania jest ankieta anestezjologiczna.

Chory przed operacją powinien mieć wykonane niezbędne podstawowe badania, a mianowicie:

  • morfologię krwi z rozmazem,
  • oznaczenie grupy krwi,
  • poziom elektrolitów (sodu i potasu),
  • oznaczenie stężenia przeciwciał (HBS, HCV),
  • stężenie mocznika i kreatyniny,
  • oznaczenie APTT (czas kaolinowo-kefalinowy),
  • poziom glukozy (kiedy chory jest na czczo),
  • badanie ogólne moczu,
  • badanie EKG (elektrokardiograficzne),
  • RTG klatki piersiowej.

Zakres badań może być zróżnicowany dla każdego pacjenta. Zależy głównie od ogólnego stanu zdrowia chorego. Zdarza się, iż pacjent może wymagać przeprowadzenia dodatkowych badań. W przypadku przebywania chorego pod opieką poradni specjalistycznej konieczne jest uzyskaniu karty konsultacyjnej od lekarza specjalisty o braku przeciwskazań do operacji wodniaka jądra.

Dodatkowo u pacjentów przyjmujących leki przeciwpłytkowe lub antykoagulacyjne zaleca się ich odstawienie na około 7-10 dni przed planowanym zabiegiem. U niektórych chorych może być konieczność zastosowania terapii przeciwzakrzepowej w postaci zastrzyków z heparyny drobnocząsteczkowej. Ponadto przed zabiegiem warto poddać się szczepieniu przeciw WZW typu  B.

Pacjenci kilka godzin przed zabiegiem powinni pozostać na czczo. Na ogół nie zaleca się pacjentom samodzielnego golenia skóry w obrębie pola operacyjnego, aby nie doprowadzić do miejscowego stanu zapalnego, który uniemożliwia przeprowadzenie operacji.

Przebieg operacji wodniaka jądra metodą Winkelmann'a i metodą Bergmann'a.

Jak już wcześniej wspomniano u większości mężczyzn leczenie operacyjne wodniaka jądra przeprowadza się metodą Winkelmanna. W przypadku dużych wodniaków jądra zaleca się zabieg metodą von Bergmanna. Poniżej zostaną przedstawione opisy obu tych technik operacyjnych.

Operacja wodniaka jądra techniką Winkelmann'a

Zabieg techniką Winkelmann'a przeprowadzany jest przez lekarza specjalistę z dziedziny urologii lub chirurgii. Pacjent przed zabiegiem otrzymuje znieczulenie regionalne (podpajęczynówkowe). W przypadku istnienia przeciwskazań do zastosowania znieczulenia regionalnego, podaje się znieczulenie ogólne. Operacja wykonywana jest w pozycji leżącej.

Lekarz rozpoczyna procedurę od wykonania cięcia skórnego w obrębie pachwiny lub górnej części moszny. W niektórych przypadkach konieczne jest przedłużenie cięcia aż na mosznę. 

Po otwarciu pola operacyjnego operator przechodzi do wyszukania powrózka nasiennego, który po odnalezieniu wyodrębnia za pomocą wąskich gumowych lejc. Następnie wodniak oraz jądro zostają przez lekarza wypreparowane z moszny i wydobywane poza ranę. W dalszej kolejności procedury operator przystępuje do wstawienia jądra przez otwartą ranę stosując jednocześnie ucisk na mosznę. W późniejszym etapie zabiegu lekarz przecina osłonki jądra oraz przemieszcza je aż do ich zagięcia. Otoczkę worka wodniaka, która jest utworzona przez błonę podstawną jądra wypreparowuje się do górnej granicy wodniaka. Następnie operator przechodzi do usunięcia zgromadzonego w wodniaku płynu. Dokonuje tego poprzez nakłucie bądź punktowe nacięcie otoczki wodniaka. Po usunięciu płynu lekarz wykonuje podłużnego nacięcia całej ściany wodniaka. Operator wywija na zewnętrzną stronę wewnętrzne osłonki jądra, a następnie zszywa je ze sobą. Dzięki temu wewnętrzne powierzchnie zostają odwrócone na zewnątrz. Ważne jest aby w sposób bardzo dokładny tamować krwawienie. 

W końcowej fazie operacji lekarz przechodzi do zszycia powięzi nasiennej wewnętrznej, podskórnej tkanki tłuszczowej oraz zewnętrznej powłoki skórnej. Zdarza się, iż lekarz pozostawia w ranie dren Redona aby oczyścić mosznę. W celu zabezpieczenia miejsca operacji przed powstaniem krwiaka zakładany jest opatrunek uciskowy.

Operacja wodniaka jądra metodą Bergmann'a

Operacja wodniaka jądra metodą Bergmann'a przebiega w podobny sposób jak w przypadku operacji techniką Winkelmann'a.

Zabieg sposobem Bergmann'a również przeprowadza lekarz specjalista urologii bądź chirurgii. Pacjent przed zabiegiem otrzymuje znieczulenie regionalne lub w niektórych przypadkach znieczulenie ogólne. Podczas operacji chory znajduje się w pozycji leżącej. 

Lekarz rozpoczyna procedurę nacięciem skóry chorego po zmienionej stronie u nasady moszny w pobliżu pachwiny. Następnie przechodzi do zlokalizowania powrózka nasiennego, który wyodrębnia przy pomocy specjalnych gumek. Podczas tej czynności konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności przez operatora aby w żaden sposób nie doprowadzić do uszkodzenia powrózka nasiennego. W dalszej kolejności lekarz przystępuje do wypreparowania oraz wydostania jądra objętego wodniakiem poza ranę operacyjną. Następnie operator dokonuje wycięcia dalszych osłonek jądra do momentu dotarcia do worka wodniaka, stworzonego przez błonę pochwową jądra. Później lekarz przechodzi do usunięcia płynu z wodniaka jądra oraz dokonuje przecięcia ściany wodniaka wraz z usunięciem błony pochwowej. W ostatnich etapach zabiegu, po opanowaniu krwawienia, specjalista zamyka ranę operacyjną i pozostawia w niej dren Redona.

Zalecenia po operacji wodniaka jądra

U pacjentów poddanych zabiegowi operacyjnemu wodniaka jądra zarówno metodą Winkelmann'a jak i Bergmann'a może zostać wprowadzony do moszny dren ssący Redona. Umieszczony dren umożliwia oczyszczanie moszny z nagromadzonej krwi oraz wydzieliny surowiczej. Ma to na celu zapobieganie ewentualnym powikłaniom pooperacyjnym w postaci np. krwiaków. U większości pacjentów dren może zostać usunięty następnego dnia po operacji.

Pacjent po leczeniu chirurgicznym wodniaka jądra powinien bezwzględnie stosować wszelkie zalecenia lekarskie zawarte na karcie wypisu z placówki medycznej. Odpowiednie postępowanie pooperacyjne stanowi ważny punkt leczenia, który umożliwia choremu powrót do całkowitej sprawności. Po zabiegu pacjentom przez kilka tygodni wskazuje się prowadzenie oszczędzającego trybu życia, a przede wszystkim ograniczenie aktywności fizycznej. Dodatkowo pacjentom zaleca się noszenie przylegającej do ciała bielizny, która skutecznie pomaga zmniejszyć opuchliznę pooperacyjną moszny. Ponadto do czasu pełnego wygojenia rany, chory powinien w szczególny sposób chronić miejsce zabiegu przed ewentualnymi zabrudzeniami oraz urazami. Opatrunki mogą być zmieniane codziennie, należy wówczas pamiętać o przemywaniu rany środkami odkażającymi takimi jak woda utleniona lub octenisept. W ciągu co najmniej kilku dni po operacji, a najlepiej do całkowitego zagojenia rany, zaleca się unikanie kąpieli w wannie, a korzystanie z natrysku, aby nie doprowadzić do zamoczenia opatrunku.

U pacjentów po zabiegu przez okres kilku tygodni może wystepować obrzęk oraz bolesność operowanego miejsca. W takich przypadkach niemal całkowite złagodzenie dolegliwości mogą przynieść dostępne bez recepty środki przeciwbólowe. 

Pacjent powinien zgłosić się na wizytę kontrolną w ciągu 7-10 dni od zabiegu. Podczas wizyty lekarz oceni proces gojenia rany oraz usunie ewentualne szwy skórne, jeżeli nie zostały zastosowane szwy samowchłanialne. 

Całkowity okres rekonwalescencji jest indywidulany dla każdego pacjenta, jednak zazwyczaj wynosi kilka tygodni. Blizna pooperacyjna jest niemal niewidoczna.

Możliwe powikłania po operacji wodniaka jądra

Operacja wodniaka jądra tak jak każdy inny zabieg chirurgiczny wiąże się z ryzykiem wystąpienia niektórych powikłań. U większości pacjentów obserwuje się jedynie obrzęk moszny, który ustępuje zazwyczaj w ciągu kilku tygodni. Poważne powikłania pojawiają się rzadko.

Wśród możliwych komplikacji wymienia się:

  • krwawienie z rany pooperacyjnej wskutek którego często konieczne jest powtórne przeprowadzenie zabiegu
  • możliwość wystąpienia zapalenia jądra
  • zakażenie rany pooperacyjnej, które może wymagać otwarcia oraz drenażu rany
  • pojawienie się krwiaka moszny
  • nawrót wodniaka jądra

W celu uniknięcia niektórych powikłań takich jak nadkażenie rany, należy bezwzględnie przestrzegać pooperacyjnych zaleceń lekarskich. Ważne jest aby w przypadku wystąpienia u pacjenta nasilonych dolegliwości bólowych, zaczerwienienia miejsca pooperacyjnego, wycieku ropy z rany, wystąpienia krwawienia oraz temperatury ciała przekraczającej 38 stopni, która utrzymuje się przez wiele godzin należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Skuteczność chirurgicznego leczenia wodniaka jądra w prospektywnych badaniach

Leczenie chirurgiczne wodniaka jądra jest jedyną skuteczną formą terapii w przypadku tego schorzenia. Operacyjna terapia charakteryzuje się dobrą skutecznością i niewielkim ryzykiem powikłań. Dla przykładu można podać badanie opublikowane w Journal of the Arab Society for Medical Researc i zrealizowane przez Adel Lasheen’a w pracy Hydrocelectomy through the inguinal approach versus scrotal approach for idiopathic hydrocele in adults. W badaniu tym obserwowano wyniki operacyjnego leczenia wodniaka jądra u czterdziestu pacjentów. Wszyscy chorzy zakwalifikowani do badania trafili do kliniki z idiopatycznym wodniakiem jądra. 40-stu mężczyzn podzielono na dwie grupy, na tych którzy byli operowani z dostępu pachwinowego (grupa I) oraz tych, których zabieg przeprowadzany był z dostępu mosznowego (grupa II). Pierwsza grupa obejmowała mężczyzn w wieku od 17 do 52 lat, a druga od 16 do 48 lat. Wszyscy mężczyźni prezentowali objawy obrzęku moszny. Średnia objętość wodniaka jądra w pierwszej grupie mężczyzn wynosiła 196 ml, natomiast w grupie drugiej 197,75 ml, więc różnica ta nie była statystycznie znacząca. Co ważne wszystkie procedury operacyjne zostały zakończone sukcesem, bez obserwowanych powikłań śródoperacyjnych. Wśród powikłań pooperacyjnych w pierwszej grupie u jednego z pacjentów zaobserwowano zakażenie rany poperacyjnej, rozejście rany pooperacyjnej również u jednego z mężczyzn, natomiast umiarkowany obrzęk moszny wystąpił u wszystkich operowanych w obu grupach. Co ciekawe pacjenci operowani z dostępu pachwinowego dochodzili szybciej do pełnej sprawności niż w przypadku zabiegu z dojścia mosznowego, co wynosiło średnio 12 dni dla dostępu pachwinowego i 17 dni dla mosznowego. Przy 3 miesięcznej obserwacji nie zanotowano ani jednego nawrotu wśród wszystkich operowanych pacjentów. Badanie to potwierdza dobrą skuteczność operacyjnego leczenia wodniaka jądra. Wskazuje na niskie ryzyko powikłań oraz na szybszy powrót do pełnej sprawności w przypadku operacji przeprowadzanej z dostępu pachwinowego, co bezpośrednio przekłada się na szybszy powrót do pracy. 

Konkluzją tego i innych przytoczonych przez autora badań (Ceylan i wsp. oraz Nweze i wsp.) jest fakt, że hydrocelektomia przeprowadzona z dostępu pachwinowego jest związana z niskim ryzykiem powikłań pooperacyjnych bądź ich całkowitym brakiem, brakiem dyskomfortu w mosznie po zabiegu, krótkim pobytem w szpitalu i bardzo szybkim powrotem do normalnego życia. Metoda jest łatwa w wykonaniu i powinna być postępowaniem z wyboru w przypadku rozpoznanych wodniaków jądra zakwalifikowanych do leczenia chirurgicznego.

 

Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi dotyczące operacyjnego leczenia wodniaka jądra

Jakie są konsekwencje nieleczonego wodniaka jądra?

Nieleczony wodniak jądra wraz z upływem czasu zaczyna się powiększać co w efekcie może prowadzić do znacznego dyskomfortu podczas chodzenia. Ponadto długotrwale nieleczony wodniak może prowadzić do zaniku jądra oraz bezpłodności.

Wodniak jądra może być również oznaką poważniejszych chorób, a mianowicie nowotworu jądra lub zapalenia najądrza. Kluczową rolę stanowi wówczas wczesna diagnoza, która obejmuje nieinwazyjne badanie ultrasonograficzne. W tym celu należy zgłosić się do lekarza urologa. 

Czy istnieją inne niż operacyjne metody leczenia wodniaka jądra?

Jedyną uznaną metodą leczenia wodniaka jądra jest jego usunięcie poprzez zabieg operacyjny. W przypadku pacjentów, u których występują przeciwwskazania do operacji lub kiedy pacjent nie chce wyrazić zgody na zabieg, można przeprowadzić punkcję. Procedura polega na nakłuciu wodniaka oraz wypuszczenie płynu. Punkcję przeprowadza się bez znieczulenia, bowiem ból jest niemal identyczny jak podczas zastrzyku. Opróżnianie wodniaka powinno odbywać się pod kontrolą USG.

Ze względu na wysokie ryzyko nawrotu, punkcję stosuje się bardzo rzadko. Odprowadzenie płynu z wodniaka bez usunięcia ścian zbiornika umożliwia jego ponowne napełnianie.

Czy wodniak jądra może nie wywoływać żadnych dolegliwości?

Wszelkie dolegliwości związane z wodniakiem jądra uzależnione są od jego wielkości oraz prowadzonego przez chorego trybu życia. Pacjenci z dużym wodniakiem, którzy spędzają czas w sposób aktywny, mogą w trakcie poruszania się odczuwać dyskomfort oraz uczucie ciężkości lub pociągania moszny. Zazwyczaj jednak wodniak jądra rozwija się nie wywołując niepokojących dolegliwości. Pomimo tego każde powiększenie moszny bez towarzyszącego bólu oraz innych zaburzeń, zawsze wymaga konsultacji lekarskiej.

Jakie rozmiary może osiągać wodniak jądra?

Odkładanie w czasie leczenia wodniaka jądra może prowadzić do jego znacznego rozrostu. Rozmiar wodniaka jądra uzależniony jest od ilości zgromadzonego w nim płynu, który może swą objętością sięgać nawet kilkuset mililitrów. Duże rozmiary wodniaka jądra mogą ulegać uwypukleniu oraz być widoczne nawet przez ubranie. Ponadto duży wodniak jądra utrudnia chodzenie oraz może niekorzystnie wpływać na produkcję plemników i doprowadzić nawet do zaniku jądra.

Czy wodniak jądra może być powikłaniem zabiegu chirurgicznego?

Tak, wodniak jądra może być jednym z powikłań pooperacyjnych. Operacje, w których wpisane jest ryzyko powstania nabytego wodniaka jądra to zabieg usunięcia żylaków powrózka nasiennego oraz operacja przepukliny pachwinowej. Tego typu powikłania pojawiają się rzadko, ale mogą wymagać leczenia chirurgicznego.

Jakie jest ryzyko nawrotu wodniaka jądra po zabiegu operacyjnym?

Operacyjne leczenie wodniaka jądra ma charakter trwały. Istnieje co prawda ryzyko nawrotu choroby, ale zdarza się rzadko. Prawdopodobieństwo ponownego rozwoju wzrasta w przypadku przewlekłych oraz dużych wodniaków jądra. Wówczas należy skonsultować się z lekarzem urologiem i wraz nim uzgodnić czy istnieje konieczność powtórzenia operacji.

Czy można wykonywać ćwiczenia fizyczne mając wodniaka jądra?

Pacjenci z rozpoznanym wodniakiem jądra, którzy nie mają zaplanowanego leczenia operacyjnego, powinni wstrzymać się z nadmierną aktywnością fizyczną. Ciężkie ćwiczenia siłowe mogą się przyczyniać do stopniowego powiększania wodniaka jądra.

W jaki sposób można zapobiegać powstaniu wodniaka jądra?

W większości przypadków nabyty wodniak jądra nie ma jednoznacznie ustalonej etiologii. Z tego powodu nie ma określonych wytycznych, które mogłyby zapobiegać powstawaniu schorzenia. Warto jednak unikać ewentualnych urazów mechanicznych oraz stanów zapalnych jąder, które przyczyniają się do rozwoju nabytych wodniaków.

Czy wodniak jądra może ulec samoistnemu wchłonięciu?

Samoistnemu wchłonięciu ulegają jedynie wrodzone wodniaki jądra, które pojawiają się u noworodków. Wówczas u chłopca w ciągu 1-2 roku życia kanał zaczyna się zrastać, a wodniak wchłaniać. Nabyte wodniaki jądra nie zanikają same, a w większości przypadków z czasem ulegają powiększeniu. Aktualnie jedynym skutecznym sposobem likwidacji wodniaka jądra pozostaje usunięcie chirurgiczne.

Czy istnieją przeciwwskazania wiekowe do przeprowadzenia operacji wodniaka jądra?

Zabieg usuwania wodniaka jądra jest procedurą stosunkowo prostą i bezpieczną. W niektórych przypadkach mogą istnieć przeciwwskazania do wykonania zabiegu. Wiążą się one nie tyle z wiekiem chorego co z jego ogólnym stanem zdrowia. W przypadku istnienia poważnych chorób współistniejących lub przeciwwskazań do znieczulenia, pacjent może nie zostać zakwalifikowany do operacji. Ostateczna decyzja należy do chorego oraz lekarza prowadzącego. Czasami u osób starszych zamiast operacji przeprowadza się punkcję, która polega na nakłuciu i ewakuacji z wodniaka płynu. Procedura wymaga najczęściej wielokrotnego powtarzania ze względu na wysoki odsetek ponownych nawrotów wodniaka.

W jakim czasie po usunięciu wodniaka jądra można uprawiać sport i wykonywać ćwiczenia fizyczne?

Powrót do pełnej sprawności po operacji wodniaka jądra zależy od indywidualnych predyspozycji pacjenta. Zazwyczaj okres rekonwalescencji wynosi kilka tygodni. Do momentu pełnego zagojenia rany, pacjent powinien prowadzić oszczędny tryb życia. Wznowienie uprawiania sportu oraz ćwiczeń fizycznych powinno być poprzedzone kontrolą u lekarza prowadzącego, który oceni postępy gojenia rany. 

Ile czasu może utrzymywać się ból i obrzęk po leczeniu operacyjnym wodniaka jądra?

Miejscowa opuchlizna oraz ból po zabiegu usunięciu wodniaka jądra może utrzymywać się nawet przez kilka tygodni. W złagodzeniu dolegliwości mogą pomóc dostępne bez recepty środki analgetyczne. W przypadku długotrwałego utrzymywania się dolegliwości lub ich nasilenia należy udać się na ponowną kontrolę do lekarza prowadzącego.

Czy po operacji wodniaka jądra należy wstrzymać się od uprawiania seksu?

Tak, po zabiegu zaleca się wstrzymanie od stosunków płciowych na okres około 2-3 tygodni. Zdarza się, iż proces gojenia rany przebiega bardzo pomyślnie, wtedy powrót do współżycia może nastąpić szybciej. Powinno to jednak zostać poprzedzone wizytą kontrolną u lekarza prowadzącego, który oceni stan rany pooperacyjnej.

Czy operacja wodniaka jądra może wywołać bezpłodność?

Zabieg usunięcia wodniaka jądra nie powoduje bezpłodności. Problemy z płodnością mogą wystąpić u mężczyzn, którzy długotrwale zwlekali z podjęciem leczenia operacyjnego wodniaka. W takich sytuacjach wodniak może powodować zaburzenia w produkcji nasienia. Wówczas jakość nasienia ulega pogorszeniu co wywołuje problemy z płodnością. Operacyjne usunięcie wodniaka wpływa korzystnie na funkcję jąder oraz stopniowo poprawia jakość spermy.

Jak długo trwa hospitalizacja po usunięciu wodniaka jądra?

Długość pobytu w placówce medycznej po zabiegu usunięcia wodniaka jądra zależy od kilku czynników, a mianowcie przebiegu operacji, stanu ogólnego pacjenta po zabiegu oraz rodzaju znieczulenia. Chory może wymagać nieco dłuższej hospitalizacji w przypadku pozostawienia przez operatora drenu w ranie oraz zastosowania znieczulenia ogólnego. Zazwyczaj jednak maksymalna długość pobytu wynosi 3 dni.

wybierz miasto, w którym chcesz wykonać operację
Sprawdź ofertę »

Czy przed operacją wodniaka jądra należy odstawić dotychczas przyjmowane leki?

O wszelkich chorobach przewlekłych oraz przyjmowanych lekach należy poinformować lekarza podczas konsultacji chirurgicznej. Pacjentom przed planowanym zabiegiem usunięcia wodniaka jądra zaleca się odstawienie 10 dni przed operacją leków przeciwkrzepliwych. Dodatkowo pacjenci pozostający pod długotrwałą opieką placówki specjalistycznej powinni przedłożyć kartę konsultacyjną o braku przeciwwskazań do operacji.

Źródła: „Urologia” pod red. A. Borkowskiego // „Chirurgia” pod red. Wojciecha Noszczyka tom 2 // portal eurologia // portal medscape // „Inguinal and femoral hernias and hydroceles” Francis A. Abantanga, Kokila Lakhoo // Przegląd Urologiczny 2004/2 // Urologia Polska 2008/61/3 // „Wodniak jądra” prof. nadz. dr hab. n. med. Ferdynand Tyloch; ABC Pacjenta VI/2001 // Postępy Nauk Medycznych 1/2014 // „Wodniak jądra i powrózka nasiennego” prof. dr hab. med. Czesław Szymkiewicz; Medycyna Praktyczna // Journal of the Arab Society for Medical Research 2012, 68-72 // „Hydrocelectomy through the inguinal approach versus scrotal approach for idiopathic hydrocele in adults” Adel Lasheen // Ceylan K, Yu 308;ksel Y, Hasan G, Alpaslan K. Inguinal approach in adult hydrocele surgery: preliminary randomized study. Adv Ther 2006; 23:159,2013;162. // Nweze CC. Hydrocelectomy: experience with inguinal approach in the adult. Niger Med J 2009; 50:12,2013;13. // Caspari K, Henning H, Schaller C, Ku 308; hn N; mmerlen D. Semen quality and quantity in a boar with a complex hydrocele. J Swine Health Prod 2012; 20:174;2013;178. // Hydrocelectomy through the inguinal approach Lasheen Journal of the Arab Society for Medical Research 2012, 7:68,2013;72 // Bhatnagar BN, Dube B, Shukla AP. Testicular histology in tropical vaginal hydrocele. Int Surg 1970; 53:167,2013;170 // Guidelines on Paediatric Urology S. Tekgül, H. Riedmiller, H.S. Dogan, P. Hoebeke, R. Kocvara, R. Nijman, Chr. Radmayr, R. Stein European Association of Urology 2013 // Operative Surgery Vivas for the MRCS Ali Abbassian Sarah Krishnanandan Christopher James

 
Operacja wodniaka jądra
- kliniki w
Sprawdź ofertę »

Dołącz do nas:

Opublikowane na stronach internetowych Tourmedica.pl Sp. z o.o. materiały, informacje oraz ceny nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne z akceptacją regulaminu i polityki prywatności .

Copyright © 2012-2017 Tourmedica.pl Sp. z o.o.

Materiały zamieszczone w serwisie Tourmedica.pl nie są substytutem dla profesjonalnych porad medycznych, diagnozowania lub leczenia. Użytkownik serwisu pod żadnym pozorem nie może lekceważyć porady lekarza lub opóźnić poszukiwania porady medycznej z powodu informacji, jakie przeczytał w serwisie. Tourmedica.pl nie poleca ani nie popiera żadnych konkretnych badań, lekarzy, procedur, opinii lub innych informacji zawartych w serwisie, poleganie na informacjach zawartych na stronie Tourmedica.pl odbywa się wyłącznie na własne ryzyko Użytkownika.

Copyright © 2012-2017 Tourmedica.pl Sp. z o.o.