Leczenie żylaków kończyn dolnych

Synonimy: flebologia, żylaki kończyn dolnych, operacje żylakow kończyn dolnych

Spis treści

Czym są żylaki kończyn dolnych?

Żylaki nóg (łac. varices extremitatum inferiorum) to nieprawidłowe, wrzecionowato lub workowato poszerzone naczynia powierzchownego układu żylnego kończyn dolnych. W zależności od etiologii (przyczyny powstawania) dzielimy je na:

  • żylaki pierwotne - bezpośrednio wynikające z osłabienia ściany naczyń żylnych np. z powodu zmniejszenia ilości lub nieprawidłowej budowy tkanki sprężystej, która warunkuje odporność żyły na panujące w niej ciśnienie, wywierane przez krew;
  • żylaki wtórne - powstające w wyniku zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych (DVT - deep veins thrombosis) - niedrożności żył głębokich, wywołanej zakrzepami, doprowadzającymi do sytuacji, w której głównie układ żylny powierzchowny odprowadza krew z kończyn dolnych, a wzmożony przepływ uszkadza niedostosowaną do dużego obciążenia ścianę naczyniową.

W obu przypadkach dochodzi do poszerzenia naczynia i wtórnej niedomykalności zastawek żylnych, co powoduje refluks (czyli cofanie się krwi przez zastawkę) i w konsekwencji zastój krwi w żylakach, a to dodatkowo zwiększa stopień ich nasilenia i predysponuje do rozwoju powikłań.

Zarys anatomii układu żylnego kończyny dolnej w kontekście powstawania i leczenia żylaków

Żyły kończyn dolnych to cienkościenne, trójwarstwowe (śródbłonek, warstwa mięśniowo-kolagenowa i przydanka) naczynia, przystosowane do transportu krwi pod niskim ciśnieniem w kierunku przeciwnym do działania siły grawitacji. Jest to możliwe dzięki obecności zastawek żylnych, dzięki którym krew może przepływać tylko w jednym kierunku.

Naczynia, wchodzące w skład układu żylnego kończyn dolnych, dzielimy na trzy anatomiczno-czynnościowe grupy:

  • System żylny powierzchowny (łac. systema venosa superficiale), w skład którego wchodzi sieć drobnych naczyń żylnych, leżących pomiędzy skórą a powięzią piszczelową, które drenują skórę i tkankę podskórną, większe naczynia żylne stanowiące dopływy (łac. venae tributariae) głównych pni naczyniowych układu żylnego powierzchownego - żyły odpiszczelowej większej i mniejszej (łac. vena saphena magna et minora). Żyła odpiszczelowa większa bierze swój początek z żylnego łuku powierzchownego stopy (łac. arcus venosus dorsalis pedis), przechodzi głównie po przyśrodkowej stronie łydki ku górze, następnie przekracza przez powięź mięśniową i kończy swój bieg w miejscu połączenia z układem głębokim około 3-4 cm bocznie i ku dołowi od guzka łonowego kości łonowej, w miejscu zwanym złączem udowo-odpiszczelowym (łac. iungo saphenofemoralis). Żyła odpiszczelowa mniejsza także bierze początek z łuku grzbietowego stopy, jednak kieruje się na boczno-tylną stronę łydki i kończy swój bieg w żyle podkolanowej (łac. vena poplitea).
  • System żylny głęboki (łac. systema venosa profunda), nazywany także podpowięziowym (z racji swojego położenia), składa się z naczyń, biegnących równolegle do tętnic kończyny dolnej, od których czerpią swoją nazwę - do głównych naczyń tego układu zaliczamy żyły piszczelowe (łac. venae tibiale), strzałkowe (łac. venae fibulare), wspomnianą wcześniej żyłę podkolanową, udową (łac. vena femoralis) i żyłę głęboką uda (łac. vena profunda femoris), a także żyłę udową wspólną (łac. vena femoralis communis) i biodrową (łac. vena iliaca).
  • Żyły łączące, czyli perforatory (łac. venae perforans), które stanowią połączenia między naczyniami układu powierzchownego i głębokiego kończyny dolnej. Przenikają one przez powięź i zapewniają komunikację między dwoma systemami żylnymi, zazwyczaj występują w liczbie powyżej 60 w każdej kończynie.

Anatomia układu żylnego kończyn dolnych wykazuje duże zróżnicowanie osobnicze, dlatego też w celu oceny naczyń kończyn dolnych w ramach kwalifikacji do leczenia żylaków niezbędne jest indywidualne oznaczenie lokalizacji pni żylnych i określenie połączeń między nimi. Pozwala ona również zrozumieć, że patologie układu głębokiego - niewydolność żył głębokich, zakrzepica, refluks zastawkowy oraz nieprawidłowości żył łączących - mają bezpośredni wpływ na rozwój schorzeń układu powierzchownego, w tym żylaków kończyn dolnych.

wybierz miasto, w którym chcesz wykonać
Sprawdź ofertę »

Metody leczenia żylaków kończyn dolnych - od operacji do terapii małoinwazyjnych

Żylaki kończyn dolnych są jedną z najczęściej spotykanych chorób przewlekłych, dotykającą głównie społeczeństwa krajów wysoko rozwiniętych. W związku z dużą, globalną skalą tego problemu powstało wiele metod terapii zmienionych chorobowo naczyń żylnych. Obecnie możemy wyróżnić liczne procedury, które dzielimy na metody inwazyjne i małoinwazyjne. Do metod inwazyjnych zaliczamy najstarszą i ciągle stosowaną (głównie do leczenia dużych zmian naczyniowych) - leczenie operacyjne, czyli flebektomię chirurgiczną (surgical phlebectomy). Mniejsze zmiany mogą być leczone w ramach tzw. chirurgii jednego dnia - jest to tzw. flebektomia ambulatoryjna (ambulatory phlebectomy).

Metody małoinwazyjne (bądź mikroinwazyjne) obejmują szereg sposobów leczenia żylaków, nie wymagających wykonywania zabiegu operacyjnego - w celu ich przeprowadzenia wykonuje się jedynie nakłucie lub niewielkie nacięcie skóry nad chorym naczyniem. Metody te wykorzystują oddziaływanie bodźców chemicznych, termicznych, elektrycznych, fal radiowych i światła lasera na zmienione chorobowo naczynia żylne. Najstarszą, aczkolwiek bardzo skuteczną i ciągle chętnie stosowaną metodą małoinwazyjnego leczenia żylaków kończyn dolnych jest skleroterapia, czyli leczenie obliteracyjne (za pomocą środków chemicznych, zamykających światło żylaka). Coraz większą popularnością ze względu na wysoką skuteczność, bezpieczeństwo i komfort pacjenta cieszą się najnowsze małoinwazyjne metody terapeutyczne, wykorzystujące oddziaływanie fal radiowych, prądu elektrycznego, lasera, gorącej pary wodnej czy drgań mechanicznych na ścianę żylaków.

Poza wspomnianymi metodami zabiegowymi wyróżniamy nieinwazyjne metody wspomagające leczenie żylaków kończyn dolnych, które obejmują noszenie odzieży uciskowej, leczenie farmakologiczne, modyfikację stylu życia oraz hirudoterapię (leczenie pijawkami).

Kto zajmuje się leczeniem żylaków kończyn dolnych?

Zabiegowe leczenie żylaków kończyn dolnych jest przeprowadzane przez lekarzy posiadających odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie w poszczególnych metodach. Metoda klasyczna, czyli leczenie operacyjne, jest przeprowadzana przez chirurgów ogólnych bądź naczyniowych (angiochirurgów). Metody małoinwazyjne są również stosowane przez lekarz, posiadających specjalizację z angiologii (dziedziny medycyny, zajmującej się schorzeniami układu naczyniowego człowieka), dermatologii oraz medycyny estetycznej. Lekarze, wykonujący zabiegi leczenia żylaków, posiadają uprawnienia i wysoki stopień umiejętności w stosowaniu poszczególnych metod, potwierdzone certyfikatami ukończenia profesjonalnych szkoleń, przygotowujących do samodzielnego, bezpiecznego i skutecznego leczenia zabiegowego.

Kwalifikacja i przygotowanie do leczenia żylaków kończyn dolnych

Pacjenci, u których planowane jest leczenie żylaków kończyn dolnych, powinni zostać poddani rzetelnej diagnostyce, która obejmuje dokładny wywiad z pacjentem, ukierunkowany na schorzenia układu żylnego i inne współistniejące patologie, badanie kliniczne uwzględniające ocenę stopnia nasilenia dolegliwości oraz badania dodatkowe (laboratoryjne i obrazowe), co pozwala na indywidualny dobór najlepszej dla pacjenta metody terapeutycznej.

Pierwsza wizyta w gabinecie lekarza prowadzącego leczenie sprowadza się najczęściej do wywiadu, dokładnego badania lekarskiego (ogólnego) oraz wydaniu skierowań na wykonanie badań dodatkowych, które są niezbędne do ustalenia dalszego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.

Ocena kliniczna pacjenta

Wywiad lekarski obejmuje przede wszystkim główne dolegliwości pacjenta, dotychczasowy przebieg choroby, czynniki ryzyka rozwoju żylaków i schorzenia współistniejące. W badaniu przedmiotowym lekarz dokonuje oceny żylaków kończyn dolnych, na podstawie której przyporządkowuje je do odpowiedniej kategorii klinicznej, która determinuje sposób leczenia żylaków. W tym celu klinicyści najczęściej posługują się tzw. skalą CEAP.

Skala CEAP:

C - objawy kliniczne (clinical symptoms):

  •    0 - zmiany niewidoczne i niewyczuwalne
  •    1 - teleangiektazje, czyli pajączki naczyniowe i żylaki siatkowate
  •    2 - żylaki
  •    3 - obrzęk
  •    4 - zmiany skórne (A:przebarwienie, wyprysk, B:lipodermatosclerosis, czyli zanik i zwłóknienie tkanki podskórnej)
  •    5 - wygojone owrzodzenie
  •    6 - czynne owrzodzenie

E - pochodzenie żylaków (ethiology):

  •    EC - zespoły wrodzone (congenital)
  •    EP - zmiany pierwotne o nieznanej przyczynie (primary)
  •    ES - zmiany nabyte (wtórne) ze znanych przyczyn (secondary)

A - lokalizacja anatomiczna (anatomy):

   AS - żyły powierzchowne (superficial)

  •        1 - teleangiektazje i żylaki siatkowate
  •        2 - żyła odpiszczelowa powyżej kolana
  •        3 - żyła odpiszczelowa poniżej kolana
  •        4 - żyła odstrzałkowa
  •        5 - inne żyły powierzchowne

   AD - żyły głębokie (deep)

  •        6 - żyła główna dolna
  •        7 - żyła biodrowa wspólna
  •        8 - żyła biodrowa wewnętrzna
  •        9 - żyła biodrowa zewnętrzna
  •        10 - żyły miednicy
  •        11 - żyła udowa wspólna
  •        12 - żyła udowa głęboka
  •        13 - żyła udowa powierzchowna
  •        14 - żyła podkolanowa
  •        15 - żyły głębokie podudzia
  •        16 żyły mięśniowe

   AP - żyły przeszywające (perforators)

  •        17 - żyły przeszywające uda
  •        18 - żyły przeszywające podudzia

   P - przyczyna powstawania żylaków (patophysiology)

  •        PR - refluks
  •        PO - niedrożność (obstruction)
  •        PR,O - refluks i niedrożność (reflux, obstruction)

Opisując zmiany żylne za pomocą skali CEAP powstaje pełny, uniwersalny i zrozumiały na całym świecie opis anatomii, pochodzenia i ewentualnie występujących powikłań żylaków, będący ważnym punktem w kwalifikacji do odpowiedniej metody leczenia zabiegowego.

Kolejnym punktem badania, w przypadku zmian o dużym stopniu nasilenia, jest ocena w kierunku przewlekłej niewydolności żylnej (jej przyczyną jest najczęściej wspomniana zakrzepica żył głębokich DVT), która jest potencjalnym, niebezpiecznym czynnikiem ryzyka rozwoju żylaków kończyn dolnych. W tym celu wykonuje się następujące próby:

  • Próba Pratta - służy ocenie niewydolności perforatorów (żył łączących żylny układ powierzchowny i głęboki kończyny dolnej). Pacjent leży i unosi nogę, co skutkuje odpływem krwi z żylaków. Następnie kończynę owija się dokładnie bandażem i zakłada opaskę elastyczną, zamykającą ujście żyły odpiszczelowej do udowej. W dalszym etapie pacjent wstaje, po czym zwalnia się ucisk bandaża, odwijając go. Miejsca ponownego wypełnienia się żylaków wskazują na niewydolną żyłę przeszywającą.
  • Próba Trendelenburga - wykorzystywana do oceny perforatorów i żył głębokich. Pacjent podczas badania znajduje się w pozycji leżącej, unosi chorą kończynę do góry, a gdy żylaki zapadną się (po odpłynięciu z nich krwi na skutek siły grawitacyjnej), zakłada się opaskę powyżej kolana, po czym pacjent wstaje. Jeżeli w pozycji stojącej żylaki wypełnią się ponownie przy zaciśniętej opasce, świadczy to o niewydolności perforatorów. Jeżeli wypełnienie nastąpi dopiero po zwolnieniu ucisku, świadczy to o niewydolności żył głębokich.
  • Odwrotna próba Trendelenburga - służy ocenie żył głębokich. Odwrotnie niż w poprzednim wypadku, opaskę uciskową zakłada się na udo pacjenta w pozycji stojącej, przy wypełnionych żylakach. W następnym etapie pacjent kładzie się i unosi kończynę do góry. Jeżeli w tej pozycji żylaki opróżniają się, świadczy to o wydolności żył głębokich kończyny dolnej.
  • Próba Schwartza - stosowana w ocenie zastawek żył powierzchownych. Lekarz opukuje palcem żylak wzdłuż jego przebiegu. Pojawienie się fali przebiegającej wzdłuż naczynia świadczy o niedomykalności zastawek żylnych.

Badania obrazowe

Bardzo ważnym badaniem obrazowym, wykonywanym w ramach diagnostyki żylaków kończyn dolnych, jest USG Doppler - obecnie główne narzędzie (tzw. złoty standard), które wspomaga badanie przedmiotowe w kwalifikacji zmian naczyniowych oraz umożliwia dokładną lokalizację miejsca występowania patologii (np. uszkodzonej zastawki, zakrzepu) w naczyniu żylnym. Jest ono najczęściej wykonywane przez lekarza kwalifikującego do leczenia. Jest to tzw. mapowanie żylaków (mapping).

Do innych badań obrazowych, wykorzystywanych w ramach kwalifikacji do leczenie żylaków, jest tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny i wenografia z podaniem środka cieniującego. Są one wykonywane, gdy ze względu na trudne technicznie i anatomicznie warunki, badanie USG Doppler nie wnosi dostatecznych informacji. Dodatkowym, zarezerwowanym dla wenografii wskazaniem jest konieczność korekcji chirurgicznej głębokiego układu żylnego.

Badania laboratoryjne

W ramach kwalifikacji do leczenia żylaków kończyn dolnych lekarz najczęściej zaleca wykonanie następujących badań laboratoryjnych:

  •    grupa krwi;
  •    morfologia krwi obwodowej;
  •    czasy krzepnięcia krwi (APTT, PT, INR)
  •    stężenie sodu i potasu.

Podczas pierwszej wizyty lekarz zaleca również wykonanie szczepień przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, o ile nie były one dotychczas wykonane. Coraz częściej ośrodki, specjalizujące się w leczeniu operacyjnym żylaków, zalecają pacjentom wykonanie powyższych badań laboratoryjnych przed pierwszą wizytą, udzielając tej informacji podczas rejestracji pacjenta lub umieszczają listę niezbędnych badań na stronie internetowej.

W niektórych przypadkach, w ramach kwalifikacji do leczenia żylaków kończyn dolnych, lekarz zaleca wykonanie pletyzmografii. Jest to nieinwazyjny test, oceniający funkcjonowanie układu żylnego nóg poprzez pomiar objętości kończyny, która zależy od drożności naczyń żylnych, funkcji zastawek i pracy pompy mięśniowej, czyli wspomagającej odpływ krwi żylnej pracy mięśni nóg. Obecnie istnieje kilka odmian tej techniki diagnostycznej (m.in. pletyzmografia bezpośrednia, impedancyjna, fotopletyzmografia).

Kiedy pacjent powinien zmodyfikować swoją dotychczasową farmakoterapię?

W niektórych przypadkach konieczna jest modyfikacja dotychczasowego leczenia farmakologicznego pacjenta. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów, przyjmujących leki zwiększające ryzyko krwawienia. W przypadku przyjmowania doustnych antykoagulantów (antagonistów witaminy K, tzn. Acenokumarolu i Warfaryny) z powodu migotania przedsionków lub często współistniejącej z żylakami kończyn dolnych żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, niezbędna jest czasowa zmiana terapii. Zamiast leków doustnych lekarz zaleci przyjmowanie podskórnych iniekcji z heparyny drobnocząsteczkowej, która chroni przed niekorzystnymi następstwami wspomnianych chorób (powstawanie skrzeplin i zatorów) i nie powoduje znacznego wzrostu ryzyka krwawienia w czasie leczenia zabiegowego.

Przed przystąpieniem do leczenia żylaków należy oznaczyć INR z próbki krwi pacjenta (parametr krzepnięcia krwi określający efekt terapeutyczny stosowania antykoagulantów). Przed zabiegiem INR nie powinien przekraczać wartości 2,0. Jeżeli pacjent stosuje nowe doustne koagulanty (Rywaroksaban, Apiksaban, Dabigatran), ich odstawienie będzie konieczne na 1-2 dni przed zabiegiem, a decyzja co do włączenia heparyny drobnocząsteczkowej zostanie podjęta indywidualnie, rozpatrując ryzyko powstawania zatorów i skrzeplin. Przyjmowanie Aspiryny i innych leków przeciwpłytkowych w ramach farmakoterapii stabilnej choroby niedokrwiennej serca, po zawale mięśnia sercowego, po angioplastyce wieńcowej z implantacją stentów lub w stanach nadkrzepliwości wymaga analizy ryzyka krwawienia w czasie operacji i ryzyka zakrzepicy w stentach, dlatego decyzja co do odstawienia leku przeciwpłytkowego lub odroczenia operacji do czasu zakończenia farmakoterapii przeciwpłytkowej wg dotychczasowego schematu powinna być podejmowana indywidualnie. Zazwyczaj zaleca się odstawienie leków przeciwpłytkowych na 5-7 dni przed planowanym leczeniem żylaków, jeżeli nie istnieją silne przeciwwskazania do podjęcia takiej decyzji spowodowane schorzeniami współistniejącymi.

Decyzja co do modyfikacji farmakoterapii zawsze jest podejmowana indywidualnie, często po konsultacji z lekarzem prowadzącym leczenie schorzeń współistniejących z żylakami kończyn dolnych. Po uwzględnieniu wszystkich powyższych aspektów lekarz proponuje pacjentowi najbardziej adekwatną z medycznego punktu widzenia metodę leczenia żylaków kończyn dolnych.

Tradycyjne leczenie chirurgiczne i flebektomia ambulatoryjna

Leczenie operacyjne żylaków, czyli flebektomia chirurgiczna, to metoda polegająca na usunięciu żylaków w warunkach bloku operacyjnego. Jest to najstarszy sposób walki z zmienionymi chorobowo naczyniami żylnymi. Metoda ta ewoluuje już od kilkudziesięciu lat w kierunku coraz mniej inwazyjnych, bezpieczniejszych i przynoszących lepsze efekty technik chirurgicznych. Zaletą leczenia operacyjnego jest trwały i natychmiastowy efekt terapeutyczny oraz możliwość leczenia zmian żylnych w późnym stadium zaawansowania, w tym położonych głęboko pod skórą. Odmianą leczenia chirurgicznego jest flebektomia ambulatoryjna, która, ze względu na małoinwazyjny charakter i wysokie bezpieczeństwo procedury, może być przeprowadzona w warunkach chirurgii jednego dnia.

Wskazania do leczenia operacyjnego żylaków kończyn dolnych

W związku z obecnością wielu małoinwazyjnych metod leczenia żylaków, flebektomia chirurgiczna jest zalecana w przypadkach obecności ciężkich, zaawansowanych zmian żylnych kończyn dolnych, w których leczenie innymi metodami okazałoby się nieskuteczne. Ponadto, obecność powikłań w postaci owrzodzenia podudzi, martwicy skóry i zakażeń, związanych z obecnością żylaków, są wskazaniami do interwencji chirurgicznej (najczęściej klasa C5 i C6 wg CEAP). Zmiany o mniejszym stopniu nasilenia mogą być leczone ambulatoryjnie (flebektomia jednego dnia).

Przeciwwskazania do leczenia chirurgicznego żylaków kończyn dolnych

Istotnym elementem kwalifikacji do leczenia chirurgicznego żylaków nóg jest wykluczenie obecności przeciwwskazań, które uniemożliwiają wykonanie zabiegu lub zwiększają w nieakceptowalny sposób jego ryzyko. Należą do nich:

  • ciężka, niewyrównana choroba układu krążenia lub układu oddechowego - niewydolność krążeniowa, zaostrzona choroba wieńcowa, ciężka, niewyrównana astma są stanami, które znacznie zwiększają ryzyko zabiegowe, wymagają priorytetowej interwencji i wyrównania przed leczeniem żylaków kończyn dolnych;
  • zwężenie drogi odpływu krwi żylnej z kończyn dolnych - jeżeli główne pnie układu żylnego głębokiego, odprowadzające większość krwi z kończyn dolnych, są zwężone (najczęściej w wyniku choroby pozakrzepowej), to żylaki kończyn dolnych zapewniają zespolenie omijające odpływ żylny z dystalnych (położonych za zwężeniem) części nóg do żył udowych, biodrowych, a następnie przez żyłę główną dolną do serca - usunięcie żylaków w takim przypadku skutkowałoby krytycznym zredukowaniem możliwości odpływu krwi z kończyn dolnych z ciężkimi następstwami tego stanu;
  • ograniczenie możliwości motorycznych pacjenta, uniemożliwiające rehabilitację pozabiegową - pacjenci z poważnymi dysfunkcjami narządu ruchu, chorobami neurologicznymi i wszystkim stanami ograniczającymi możliwości poruszania się należą do grupy wysokiego ryzyka rozwoju zakrzepicy żył głębokich - niebezpiecznego dla zdrowia i życia powikłania leczenia chirurgicznego żylaków kończyn dolnych;
  • ciąża - jest stanem, w którym organizm kobiety jest predysponowany do rozwoju żylaków kończyn dolnych poprzez zmiany anatomiczne i hormonalne, zachodzące w ustroju, często jednak żylaki ciążowe cofają się po urodzeniu dziecka, dlatego leczenie nie powinno być przeprowadzane w tym okresie;
  • uczulenie na środki znieczulające stosowane leczeniu operacyjnym żylaków kończyn dolnych.

Przyjęcie na oddział i ocena anestezjologiczna

{48:right:200} Po przyjęciu na oddział i ewentualnym powtórzeniu bądź uzupełnieniu badań laboratoryjnych, anestezjolog przeprowadza z pacjentem rozmowę w celu wyboru najlepszej metody znieczulenia do zabiegu. Operacja może być przeprowadzona w znieczuleniu ogólnym, w którym świadomość i czucie bólu zostają zniesione przy zastosowaniu środków farmakologicznych lub (częściej) w znieczuleniu przewodowym (dolędźwiowym), podczas którego osoba operowana nie odczuwa bólu, natomiast świadomość zostaje zachowana.

Kto wykonuje zabieg?

Flebektomia tradycyjna jest operacją, którą wykonuje chirurg naczyniowy (angiochirurg), posiadający doświadczenie w leczeniu żylaków kończyn dolnych, któremu w niektórych przypadkach asystuje drugi chirurg. Znieczulenie oraz monitorowanie podstawowych parametrów życiowych pacjenta jest prowadzone przez anestezjologa. Operacja wymaga również asysty zespołu pielęgniarskiego.

Jak wygląda operacyjne leczenie żylaków kończyn dolnych?

Po wstępnym przygotowaniu pacjenta przez personel pielęgniarski (m. in. założeniu wkłuć do żył obwodowych, ewentualnie cewnika do dróg moczowych) i wykonaniu znieczulenia przez anestezjologa, chirurg naczyniowy wykonuje zasadniczą część procedury. Obecnie istnieje wiele technik chirurgicznego leczenia żylaków nóg, najpopularniejsze z nich to:

  • Stripping metodą Babcocka - odsłonięcie końców żyły odpiszczelowej w pachwinie oraz w okolicy kostki przyśrodkowej, następnie podwiązanie końca w pachwinie (w miejscu, gdzie uchodzi do żyły udowej), podwiązanie i wprowadzenie przez koniec znajdujący się w okolicy kostki sondy w postaci drutu, zakończonego tzw. oliwką lub haczykiem, przeciągnięcie jej przez całą długość żyły, odcięcie podwiązanych końców żyły odpiszczelowej i przywiązanie ich do sondy, a następnie wyciągnięcie sondy wraz z przywiązaną do niej żyłą.
  • Stripping metodą la Piverte'a - w którym zamiast klasycznej sondy stosowana jest sonda schłodzona do temperatury -80 stopni Celsjusza. Końce żyły odpiszczelowej nie są w tej metodzie przywiązywane, lecz przymarzają do sondy. Zaletą tej procedury jest krótszy czas operacji, mniejsze nacięcia skóry i niższe ryzyko powstawania krwiaków w porównaniu z metodą Babcocka.
  • Stripping żyły odstrzałkowej - procedura analogiczna do powyższych metod, dotycząca żyły odstrzałkowej, ale rzadziej wykonywana ze względu na dużą ilość wariantów anatomicznych przebiegu tego naczynia, trudności w lokalizacji jego końców oraz konieczność leżenia na brzuchu w czasie zabiegu.
  • Mikroflebektomia - traktowana jako uzupełnienie metod powyższych lub metoda samodzielna, często wykonywana w znieczuleniu miejscowym w ramach tzw. chirurgii jednego dnia (flebektomia ambulatoryjna). Zabieg polega na usunięciu zmienionych chorobowo żył za pomocą specjalnych haczyków poprzez niewymagające zaszywania mikronacięcia skóry.

Preferowanym przez wielu specjalistów sposobem postępowania jest połączenie strippingu z jednoczasową lub zaplanowaną w późniejszym terminie mikroflebektomią lub połączenie metod małoinwazyjnych z mikroflebektomią w leczeniu zmian mniej zaawansowanych.

Po usunięciu żył lekarz zaszywa skórę i tkankę podskórną (najczęściej za pomocą szwów wchłanialnych, nie wymagających zdejmowania) oraz zakłada opatrunek elastyczny z zachowaniem zasady stopniowanego ucisku (stopień ucisku zmienia się w zależności od wysokości na nodze). Następnie zespół operacyjny przenosi pacjenta ze stołu operacyjnego na łóżko i przewozi na salę pooperacyjną, a gdy ten wybudzi się zupełnie, jest przenoszony na salę ogólną.

Bezpośredni okres pozabiegowy

W bezpośrednim okresie pooperacyjnym pacjenci zgłaszają najczęściej uczucie pieczenia lub kłucia, rzadziej bólu operowanej kończyny. Nacięcia skórne mogą być przyczyną niewielkiego podkrwawiania, które utrzymuje się zazwyczaj do 48 godzin po zabiegu - tyle wynosi również czas utrzymywania opatrunku uciskowego na nodze oraz pobyt w szpitalu po zabiegu. W niektórych przypadkach wskazane jest noszenie wyrobów uciskowych (rajstop) lub ponownego zabandażowania nogi w celu poprawy krążenia w kończynie dolnej, co usprawnia proces rekonwalescencji. Wyroby uciskowe zazwyczaj są noszone do 14 dni. Dolegliwości, najczęściej o charakterze pieczenia, kłucia, bólu nasilają się przez kolejne dni osiągając szczyt średnio między 8. a 10. dniem po zabiegu, a średni całkowity czas utrzymywania się jakiegokolwiek dyskomfortu wynosi 12 dni. Powikłanie w postaci zapalenia żył może wydłużyć okres występowania dolegliwości do około 3 tygodni.

Zazwyczaj, w celu redukcji wspomnianych objawów, lekarz przepisuje leki przeciwbólowe. Aby przyspieszyć powrót pacjenta do pełni zdrowia zaleca się umiarkowaną aktywność fizyczną, np. spacery, jazdę na rowerze treningowym, noszenie wygodnego obuwia na niskim obcasie, kilkukrotne w ciągu dnia masowanie nogi oraz spanie z nogą uniesioną w górze (np. na wałku z koca) i odpoczywanie w tej pozycji w ciągu dnia. Bezpośrednio po zabiegu kończyna dolna jest dosyć mocno zasiniona, widoczne są również miejsca wykonania nacięć. Siniaki utrzymują się przez 3-4 tygodnie, zmieniając barwę z czerwonosinej poprzez brązową i żółtą, aż do zupełnego zaniku. Blizny po nacięciach skórnych, w zależności od ich wielkości utrzymują się przez kilka tygodni do kilku miesięcy. Przy wypisie lekarz poinformuje o terminie wizyty kontrolnej w poradni angiochirurgicznej.

Powrót do codziennych czynności

W przypadku prawidłowego przebiegu okresu pooperacyjnego prysznic można wziąć po około 48 godzinach od zabiegu (wcześniejsze zamoczenie rany może skutkować podkrwawianiem). Ze względu na stosowane środki znieczulające, które działają hamująco na ośrodkowy układ nerwowy i przejściowo upośledzają sprawność psychomotoryczną, nie zaleca się prowadzenia pojazdów mechanicznych, obsługi maszyn wymagających precyzji, a także picia alkoholu również przez 48 godzin po zabiegu. Kąpiel w wannie z zanurzeniem nogi jest przeciwwskazana przez pierwsze 10 dni po operacji. Powrót do pracy, w zależności od jej charakteru, jest zalecany w czasie od 1 do 3 tygodni.

Powikłania leczenia operacyjnego żylaków

Operacyjne leczenie żylaków jest procedurą bezpieczną, obarczoną niskim ryzykiem występowania powikłań, spośród których najczęściej spotykane są:

  • krwiaki podskórne - czyli zasinienia, związane z podskórnym wynaczynieniem krwi podczas zabiegu. Rozległe krwiaki mogą wymagać profilaktyki antybiotykowej w celu redukcji ryzyka ich nadkażenia bakteryjnego; zazwyczaj krwiaki utrzymują się do 4 tygodni, a ich zanik może przyspieszać stosowanie maści zawierającej heparynę;
  • obrzęk kończyny - płyn gromadzący się pod skórą jako następstwo urazu operacyjnego może spowodować obrzmienie kończyny, czasem dochodzi do jego wycieku przez nacięcia skórne - może mieć barwę przejrzystą (obrzęk limfatyczny) lub być podbarwiony krwią;
  • krwawienie z rany pooperacyjnej - zazwyczaj niewielkie, ustępujące po 48 godzinach od operacji;
  • zakażenie rany pooperacyjnej - rzadziej występujące powikłanie, opóźnia proces gojenia i może wymagać stosowania antybiotykoterapii miejscowej lub ogólnoustrojowej;
  • uszkodzenie nerwów skórnych - narażone na nie są zwłaszcza pnie czuciowe, unerwiające grzbietową część i krawędź boczną stopy, uszkodzenie mniejszych gałązek nerwowych może skutkować zaburzeniami czucia w obszarze ich unerwienia, co objawia się najczęściej przejściowym drętwieniem, mrowieniem, zaburzeniami czucia dotyku, ucisku i temperatury skóry kończyny dolnej, o wiele rzadziej trwałym upośledzeniem czucia skórnego;
  • zakrzepica żył głębokich - rzadko występujące powikłanie, polegające na powstawaniu zakrzepów w żyłach głębokich kończyn dolnych, zwłaszcza przy rozległych operacjach żylaków i długotrwałym unieruchomieniu pacjenta;
  • nawrót żylaków kończyn dolnych - występuje średnio u 1 na 15 pacjentów po leczeniu chirurgicznym w okresie 10-letniej obserwacji pozabiegowej, może wymagać ponownego leczenia zabiegowego.

Skuteczność leczenia operacyjnego żylaków kończyn dolnych

Leczenie operacyjne jest najstarszą, a za razem najlepiej przebadaną pod kątem skuteczności metodą leczenia żylaków kończyn dolnych. Obecnie istnieją liczne rejestry i badania kliniczne, na podstawie których możemy wnioskować o wysokiej efektywności klasycznego leczenia chirurgicznego. Jedno z badań, przeprowadzone przez zespół chirurgiczny z Middlesex Hospital, University College London Medical School (Wielka Brytania) wykazało na grupie 89 pacjentów 65% skuteczność operacji polegającej na przecięciu i podwiązaniu kikutów złącza odpiszczelowo-udowego w połączeniu ze strippingiem żyły odpiszczelowej w 21-miesięcznej obserwacji pooperacyjnej, podczas której efekty leczenia oceniano klinicznie, ultrasonograficznie i pletyzmograficznie. W badaniu uczestniczyli pacjenci ze znacznie nasilonymi żylakami kończyn dolnych, w tym z współwystępującymi powikłaniami naczyniowymi.

Inne badanie, przeprowadzone przez Danish Vein Centres, Naestved, Denmark i porównujące metody małoinwazyjne z leczeniem operacyjnym wykazało prównywalną skuteczność laseroterapii (94,2%), termoablacji falami o częstości radiowej (95,2%) i strippingu żyły odpiszczelowej większej (95,2%) w rocznej obserwacji pozabiegowej, obejmującej ocenę kliniczną i dopplerowską. Dużym atutem badania była liczna grupa objętych oceną pacjentów - łącznie 580 przypadków żylaków żyły odpiszczelowej, leczonych ww. metodami.

Zalety flebektomii chirurgicznej

Niezaprzeczalnym atutem leczenia chirurgicznego żylaków kończyn dolnych jest natychmiastowy i trwały efekt leczenia - następstwem zabiegu jest trwałe i nieodwracalne usunięcie chorego naczynia. Skuteczność zabiegu sięga około 95% i w dużej mierze zależy od stopnia nasilenia zmian żylnych, stosowania zaleceń wtórnej profilaktyki chorób żył kończyn dolnych oraz rozpoznaniu i leczeniu przyczyny wtórnego powstawania żylaków, którą najczęściej jest przewlekła niewydolność żylna.

Flebektomia chirurgiczna pozwala na leczenie zmian w późnym stopniu zaawansowania, gdzie mniej inwazyjne metody leczenia okazują się być nieskuteczne. Coraz mniej inwazyjne techniki operacyjne prowadzą do zmniejszenia stopnia traumatyzacji i czynią leczenie chirurgiczne bezpieczną strategią postępowania. Ponadto, pozbycie się żylaków redukuje objawy im współtowarzyszące, takie jak obrzęki, ból, pieczenie, uczucie "ciężkich nóg" i dyskomfort nocny - zespół niespokojnych nóg (RLS - Restless Legs Syndrome)

Skleroterapia - znana od lat alternatywa dla tradycyjnego leczenia chirurgicznego

Skleroterapia jest znaną od kilkudziesięciu lat metodą leczenia żylaków kończyn dolnych, polegającą na iniekcji roztworu środka obliterującego (powodującego zanik żylaka) do wnętrza zmienionego chorobowo naczynia. Podczas zabiegu skleroterapii, po wstępnym przygotowaniu pacjenta, polegającym na wyznaczeniu przebiegu żylaków (mapowanie za pomocą USG Doppler), ogoleniu i odkażeniu okolicy poddawanej zabiegowi, lekarz dokonuje wielokrotnych nakłuć zmienionych chorobowo żył za pomocą cienkiej igły oraz wstrzyknięć środka obliterującego do ich wnętrza.

Roztwory, stosowane w leczeniu sklerotyzującym, zawierają substancje należące do różnych grup chemicznych, ale efekt ich działania jest podobny: wywołują stan zapalny wewnątrz naczynia, prowadzą do wykrzepiania krwi w jego wnętrzu, stopniowego włóknienia i zamykania się żylaka, który ostatecznie ulega całkowitemu zanikowi poprzez wchłonięcie przez otaczające tkanki.

Rodzaje skleroterapii

W związku z dużą ilością dostępnych obecnie środków obliterujących, technik zabiegowych i możliwości obrazowania ultrasonograficznego, możemy podzielić skleroterapię na następujące kategorie:

  • skleroterapia klasyczna - zabieg polegający na iniekcji sklerotyzanta w postaci roztworu do wnętrza żylaka pod kontrolą wzroku;
  • skleroterapia piankowa - gdzie środek obliterujący ma postać pianki, która zapewnia lepszy niż tradycyjny roztwór kontakt środka chemicznego z naczyniem, przez co możliwe jest zamykanie żylaków o większej średnicy;
  • mikroskleroterapia - metoda polegająca na iniekcjach za pomocą cienkiej igły, w małych odstępach (około 2-3 cm), niewielkich ilości roztworu sklerotyzanta, co umożliwia zamykanie nawet bardzo małych zmian żylnych;
  • skleroterapia pod kontrolą USG - metoda, w której igła do iniekcji jest wprowadzana do naczynia pod kontrolą ultrasonografu, co umożliwia precyzyjne nakłucie leżących głębiej, czasem niewidocznych gołym okiem żylaków i ich obliterację.

Rodzaje roztworów obliterujących i sposób ich działania

Obecnie leczenie sklerotyzujące jest wykonywane przy użyciu licznych środków obliterujących, różniących się między sobą właściwościami fizycznymi, chemicznymi i mechanizmami działania. Jedną z najpopularniejszych grup są środki osmotycznie czynne. Ich mechanizm działania zależy od gradientu (różnicy) stężeń jonów między roztworem a płynem (cytoplazmą) komórek, budujących wewnętrzną warstwę naczynia, czyli komórek nabłonkowych śródbłonka. Stężone roztwory powodują odwodnienie komórek na drodze osmozy, czyli przechodzenia wody z płynu komórkowego przez błonę komórkową do roztworu sklerotyzanta. Obkurczone i odwodnione komórki ulegają degeneracji, co zapoczątkowuje stopniowe niszczenie chorego naczynia. Najczęściej stosowanym środkiem tej grupy jest stężony (hiperosmotyczny) roztwór chlorku sodu - tani, łatwo dostępny, pozbawiony działania alergizującego i skuteczny środek sklerotyzujący.

Drugą grupą środków, stosowanych w leczeniu sklerotyzującym, są detergenty - jest to szeroka grupa środków chemicznych, różniących się między sobą mechanizmami działania, jednak wspólnym elementem, łączącym wszystkie substancje z tej grupy, jest uszkodzenie błony komórek śródbłonka poprzez interakcje z lipidami (substancjami tłuszczowymi) w niej zawartymi. Najpopularniejsze substancje z tej grupy to sierczan sodowy tetradecylu, polidokanol, etanoloamina i morhuat sodu. Jeszcze inną grupą sklerotyzantów są alkohole, które uszkadzają śródbłonek naczyniowy, denaturują białka, z których zbudowane są naczynia krwionośne, przez co prowadzą do ich uszkodzenia i stopniowego zanikania. Stosowane w skleroterapii stężone roztwory alkoholowe (około 95%) są bardzo skutecznymi środkami obliterującymi.

Zalety leczenia sklerotyzującego

Skleroterapia to małoinwazyjna, bezpieczna i skuteczna metoda leczenia żylaków kończyn dolnych, która może być zastosowana zarówno do leczenia zmian o małym, jak i dość znacznym stopniu nasilenia. Ponieważ większość pacjentów zgłasza się do lekarza, gdy zmiany żylne osiągają zaawansowanie 1 i 2 w skali CEAP, skleroterapia jest skuteczną metodą leczenia żylaków u większości osób, szukających pomocy medycznej z tego powodu.

Dodatkowym atutem skleroterapii jest trwałość efektu terapeutycznego oraz duża dostępność metody - obecnie stanowi ona główną pod względem częstości zastosowania metodę leczenia zabiegowego żylaków kończyn dolnych. Wspólną dla skleroterapii, leczenia chirurgicznego i pozostałych, nowych metod leczenia zmian żylnych kończyn dolnych zaletą jest niwelowanie objawów towarzyszących żylakom, czyli bólu, pieczenia, obrzęków i uczucia ciężkich nóg.

Nowe wewnątrznaczyniowe metody małoinwazyjnego leczenia żylaków kończyn dolnych

Wewnątrznaczyniowe metody leczenia żylaków kończyn dolnych, zaliczane do wspólnej grupy, nazywanej ablacją (leczeniem ablacyjnym), dzięki skuteczności i małoinwazyjnemu charakterowi są coraz częściej proponowane przez lekarzy i wybierane przez zgłaszających się do nich pacjentów. Do ważnych zalet nowych metod należy możliwość wykonania zabiegów w trybie ambulatoryjnym, bezpieczeństwo, mała częstość powikłań oraz nieobecność nacięć skórnych i blizn pozabiegowych. Spośród wewnątrznaczyniowych (endowaskularnych) metod leczenia najczęściej stosowane są:

  •    wewnątrznaczyniowa terapia prądem o częstości radiowej (Endovenous Radiofrequency Ablation , EVRF);
  •    wewnątrznaczyniowa terapia laserowa (Endovenous Laser Therapy, EVLT);
  •    wewnątrznaczyniowa termoablacja parą wodną (Steam Vein Sclerosis, SVS);
  •    ablacja mechanochemiczna (mechanochemical ablation, MOCA)

Wspólną cechą wymienionych metod jest wywoływanie - poprzez zastosowanie różnych czynników fizycznych, chemicznych i mechanicznych - uszkodzenia wewnętrznej warstwy komórkowej naczynia żylnego, czyli śródbłonka, co skutkuje rozwojem stanu zapalnego, obkurczeniem i stopniowym włóknieniem żylaka. Niezależnie od rodzaju leczenia ablacyjnego, jest ono wykonywane w podobny sposób - po przygotowaniu przedzabiegowym pacjenta, które obejmuje wyznaczenie przebiegu żylaków (tzw. mapowanie) za pomocą badania USG Doppler, ogolenie i  odkażenie okolicy poddawanej leczeniu, wykonuje się nakłucie naczynia za pomocą igły ze światłem, przez które wprowadza się do światła żylaka prowadnik (guider).

Następnie igła jest usuwana, a w świetle naczynia zostaje jedynie drut prowadzący, po którym lekarz wprowadza koszulkę naczyniową (sheath), będącą krótką, cienką elastyczna rurką, posiadającą zastawkę zapobiegającą wynaczynianiu się krwi z naczynia i zapewniającą dostęp do jego światła. Przez koszulkę naczyniową wprowadzany jest cewnik (catheter) do możliwie najdalej położonego od wkłucia miejsca w chorym naczyniu. Jest to metoda nakłucia naczynia i uzyskaniu dostępu do jego wnętrza nazywana techniką Seldingera. Szczególną jej zaletą jest brak konieczności wykonywania nacięć skórnych, przez co na powłokach ciała nie pozostają blizny, pogarszające ostateczny efekt kosmetyczny i leczniczy.

W kolejnym etapie, powoli wyciągając cewnik, umieszczony w dystalnym odcinku naczynia, aplikowane są do naczynia w zależności od rodzaju metody ablacji:

  • w przypadku EVRF: impulsy elektromagnetyczne o wysokiej częstotliwości radiowej i czasie trwania od 0,1 do 1,0 sekundy,
  • w przypadku EVLT: impulsy laserowe najczęściej o długościach fali 810 nm, 940 nm, 980 nm i 1064 nm,
  • w przypadku SVS: impulsy gorącej pary wodnej o temperaturze 120 stopni Celsjusza,
  • w przypadku metody MOCA: niewielkie objętości środków sklerotyzujących, tak jak w skleroterapii oraz drgania mechaniczne specjalnie skonstruowanej końcówki cewnika.

Impulsy, dostarczane do wnętrza naczynia, stanowią bodźce, zapoczątkowujące rozwój stanu zapalnego, obrzęk i obkurczenie śródbłonka (wewnętrznej warstwy komórkowej naczynia), a następnie włóknienie i trwałe zamknięcie żylaka. Włóknienie i procesy degeneracyjne są sygnałem dla komórek układu żernego organizmu (głównie dla komórek pochłaniających materię organiczną, czyli makrofagów) do stopniowego wchłaniania (fagocytowania) i degradacji materii organicznej pochodzącej ze zwłókniałego żylaka, co skutkuje ostatecznym jego zanikiem.

Zalety leczenia metodą ablacji żylaków kończyn dolnych

Nowoczesne metody ablacji żylaków kończyn dolnych cechują się wysoką skutecznością (porównywalną między poszczególnymi jej rodzajami), wysokim bezpieczeństwem, możliwością wykonania zabiegu w znieczuleniu miejscowym przy użyciu małych ilości środków znieczulających. Niewielki dyskomfort, związany z leczeniem, brak konieczności wykonywania nacięć skórnych oraz możliwość leczenia w trybie ambulatoryjnym, bez konieczności hospitalizacji stanowią dodatkowe atuty leczenia za pomocą ablacji. Ponadto brak uciążliwego przygotowania przedzabiegowego oraz możliwość powrotu do codziennych aktywności w praktycznie nieograniczonym zakresie bezpośrednio po zabiegu stanowią dodatkowe zalety, zwłaszcza dla osób, które cenią swój czas i nie chcą być ograniczone koniecznością długotrwałej i wymagającej rekonwalescencji.

Postępowanie wspomagające leczenie zabiegowe żylaków

Główną metodą, wspomagającą leczenie zabiegowe żylaków kończyn dolnych, jest kompresjoterapia, czyli noszenie wyrobów uciskowych. Są to odpowiednio dobrane pod względem wywieranego na kończyny dolne ciśnienia pończochy i podkolanówki. Należy pamiętać, że ich prawidłowe noszenie nie jest samodzielną metodą terapeutyczną, lecz wartościowym dodatkiem, wzmacniającym efekt leczniczy metod zabiegowych. Kompresjoterapia to bezpieczna, bezinwazyjna i wartościowa metoda, której skuteczność w łagodzeniu objawów i zapobieganiu rozwojowi powikłań żylaków kończyn dolnych jest potwierdzona klinicznie.

W postępowaniu po leczeniu zabiegowym zastosowanie mają wyroby należące do grupy leczniczej (drugą grupę stanowią wyroby profilaktyczne, noszone w celu zapobiegania rozwojowi żylaków u osób zdrowych, narażonych na ich powstawanie). Ucisk, wywierany przez wyroby, służące do kompresjoterapii, w zależności od klasy produktu, różnią się ciśnieniem ,wywieranym na kończyny dolne, jednak wspólną cechą wszystkich pończoch i podkolanówek jest wzrost siły uciskającej w kierunku do stóp.

 Klasy wyrobów uciskowych:

  • I             15—23mmHg
  • II            23—34mmHg
  • III           35—45mmHg

Większość specjalistów rekomenduje pozabiegowe noszenie wyrobów klasy III. Zazwyczaj zaleca się ich noszenie przez 2 tygodnie - początkowo całą dobę, a od 2. dnia po zabiegu na noc. Pacjent po zakończeniu leczenia zabiegowego jest informowany jaki rodzaj wyrobów uciskowych jest wskazany w jego przypadku i jak długo należy je nosić.

Kolejną metodą, wspomagającą leczenie zabiegowe żylaków kończyn dolnych, jest farmakoterapia. Szeroko pojęta grupa leków poprawiających kondycję układu żylnego nazywana jest w terminologii medycznej lekami flebotropowymi (ang. edema-protective agents, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza czynniki zapobiegające obrzękom). Obejmuje ona szereg substancji o różnym mechanizmie działania. Wspólnym dla tej grupy substancji efektem terapeutycznym jest poprawa mikrokrążenia, zmniejszenie przepuszczalności ściany naczyń krwionośnych, poprawa parametrów reologicznych (czyli przepływu w naczyniach) krwi i limfy oraz działanie przeciwzapalne. Leki flebotropowe dzielimy na naturalne i syntetyczne.

 Leki flebotropowe naturalnego pochodzenia:

  •    benzopirony -np. diosmina, hesperydyna i rutyna;
  •    saponiny - escyna;
  •    alkaloidy sporyszu - dihydroergotamina i dihydroergokrystyna;
  •    wyciągi z innych roślin.

Syntetyczne leki flebotropowe:

  •    dobesylan wapnia;

W leczeniu farmakologicznym stosowane są także leki z grupy heparyn, substancje przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe i przeciwazapalne.

Następną ważną metodą, wspomagającą leczenie zabiegowe i utrzymującą jego efekty jest wtórna profilaktyka żylaków poprzez modyfikację trybu życia. Lekarz prowadzący leczenie udziela pacjentowi informacji, jak należy zmodyfikować swoje przyzwyczajenia i zachowania, aby nie dochodziło do nawrotu żylaków. Najczęściej zalecenia takie obejmują:

  • redukcję masy ciała;
  • codzienną aktywność fizyczną;
  • unikanie długotrwałego przebywania w pozycji stojącej w bezruchu, a gdy nie jest to możliwe (np. z racji wykonywanego  zawodu) okresowe wykonywanie krótkich ćwiczeń (np. kilka przysiadów, marsz) w celu uniknięcia zastoju żylnego w kończynach dolnych;
  • odpoczywanie z nogami uniesionymi np. na kocu, podnóżku itp. (grawitacyjne wspomaganie odpływu krwi żylnej z nóg).

W każdym przypadku ważne jest uświadomienie pacjenta, że końcowy efekt terapeutyczny i jego trwałość w dużej mierze zależy od niego samego. Kwalifikacja chorego do odpowiedniej dla niego metody leczenia i doświadczenie lekarza, wykonującego zabieg, dopiero w połączeniu z dobrą współpracą , determinacją i gotowością do zmiany stylu życia osoby leczonej zabiegowo są gwarancją sukcesu terapeutycznego.

Leczenie żylaków kończyn dolnych - ceny w różnych miastach

wybierz miasto, w którym chcesz wykonać
Sprawdź ofertę »

Najczęstsze pytania pacjentów, dotyczące leczenia żylaków kończyn dolnych

Kto jest narażony na powstawanie żylaków kończyn dolnych?

Żylaki kończyn dolnych dotyczą bardzo dużej części społeczeństwa, jednak istnieją grupy szczególnie predysponowane do ich rozwoju. Zaliczamy do nich populację osób po 50. roku życia. Wynika to ze zmian degeneracyjnych naczyń żylnych, związanych z wiekiem. Ponadto kobiety w wieku pomenopauzalnym, ze względu na zmianę gospodarki hormonalnej ustroju, są predysponowane do rozwoju schorzeń żylnych. Jeżeli ponadto były wielokrotnie w ciąży, która zmienia profil hormonów płciowych oraz anatomię miednicy mniejszej skutkującą utrudnieniem odpływu krwi żylnej z kończyn, to ryzyko rozwoju żylaków jest u nich większe niż w populacji ogólnej. Poza wspomnianymi sytuacjami do rozwoju żylaków przyczynia się nadwaga, mała aktywność fizyczna i długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej np. w pracy.

Jak duże żylaki wymagają leczenia?

Zauważenie zmian żylnych na nogach nie zawsze skłania pacjentów do natychmiastowego poszukiwania pomocy specjalistycznej, o ile nie stanowią one poważnego problemu kosmetycznego lub nie wywołują dodatkowych dolegliwości. Z wizytą u specjalisty nie warto jednak zwlekać z wielu powodów: zmiany o małym stopniu zaawansowania można leczyć metodami małoinwazyjnymi, jednocześnie unikniemy nieprzyjemnych i niebezpiecznych następstw nieleczonych, dużych żylaków, a dzięki wczesnej diagnostyce szybko poznamy przyczynę ich powstawania i będziemy mogli skutecznie z nią walczyć (co ma znaczenie w przypadku żylaków wtórnych, gdzie największe niebezpieczeństwo stanowi choroba podstawowa, głównie niewydolność żył głębokich kończyn dolnych).

Czy leczenie żylaków kończyn dolnych jest bolesne?

Leczenie żylaków kończyn dolnych obejmuje szereg procedur o różnym stopniu traumatyzacji (uszkodzenia) tkanek. Każda z metod posiada dostosowaną do stopnia inwazyjności siłę znieczulenia - leczenie operacyjne może być wykonywane nawet w znieczuleniu zupełnym, dożylnym. Metody termoablacji nie wymagają stosowania aż tak silnego znieczulenia - nasiękowa anestezja tkanek otaczających naczynie jest wystarczająca, a większość pacjentów nie zgłasza uciążliwych dolegliwości po tego rodzaju znieczuleniu, najczęściej opisują akceptowalne pieczenie, wzmożone ucieplenie, niewielki ból lub nie zgłaszają żadnych dolegliwości. W metodzie MOCA znieczulana jest tylko okolica wkłucia do naczynia - ponieważ w czasie zabiegu nie jest uwalniana energia termiczna (jak w termoablacji), pacjenci nie zgłaszają dolegliwości.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie się z żylaków?

Skuteczność leczenia metodami znanymi od dawna (leczenie operacyjne, skleroterapia) jest poparta wieloletnimi obserwacjami, które pokazują dobry efekt terapeutyczny obu metod. Metody endowaskularne (wewnątrznaczyniowe) nie są aż tak dobrze poznane, ponieważ czas, który upłynął od ich wprowadzenia jest stosunkowo krótki. Badania pokazują jednak , że skuteczność może przekraczać 90% (w kilkuletniej obserwacji). Należy pamiętać, że na końcowy efekt leczenia ma wpływ odpowiednia kwalifikacja do leczenia, doświadczenie lekarza w przeprowadzaniu zabiegów, leczenie choroby podstawowej, będącej przyczyną powstawania zmian żylnych; przestrzegane zasad profilaktyki nawrotu żylaków oraz stosowanie metod wspomagających leczenie zabiegowe decyduje o końcowym, długotrwałym efekcie terapeutycznym. Sumaryczny efekt wspomnianych działań daje duże szanse na trwałe wyleczenie się z żylaków kończyn dolnych.

Jak długo trzeba czekać na efekt zastosowanego leczenia?

W przypadku leczenia operacyjnego żylaków efekt terapeutyczny, rozumiany jako kompletne pozbycie się żylaka, jest osiągany natychmiastowo. Oczywiście kończyna potrzebuje czasu, aby jej wygląd wrócił do normy - wynika to z konieczności wygojenia się ran operacyjnych. Pozostałe metody leczenia nie usuwają bezpośrednio żylaków, lecz je uszkadzają, co doprowadza do obkurczenia i progresji procesów degeneracyjnych, które zachodzą stopniowo. Już w pierwszej dobie po zabiegu efekt kosmetyczny jest zauważalny, jednak ocena za pomocą USG Doppler nawet po 6 miesiącach może wykazać szczątkowy przepływ w obkurczonym, zdegenerowanym żylaku, co świadczy o jeszcze niezakończonym procesie degradacji naczynia.

W jaki sposób krew z kończyn dolnych będzie wracać do serca po usunięciu nieprawidłowych żył?

Ponieważ kończyna dolna posiada dwa rozbudowane i łączące się ze sobą układy żylne - głęboki i powierzchowny -usunięcie lub zamknięcie jednego naczynia nie sprawia problemu w przypadku prawidłowej budowy i czynności pozostałych elementów systemu żylnego, który zapewni dobry odpływ krwi z kończyny dolnej.

Czy obie nogi będą leczone jednocześnie?

Zazwyczaj dwie kończyny leczone są podczas oddzielnych wizyt w gabinecie zabiegowym - umożliwia to ocenę efektów terapeutycznych po wyleczeniu jednej nogi podczas wizyty, na której ma być leczona druga kończyna dolna. Ponadto, jednorazowe leczenie tylko jednej kończyny zwiększa komfort okresu pozabiegowego (jedna noga jest zupełnie sprawna), a ryzyko powikłań mniejsze ze względu na krótszy czas znieczulenia, mniejszą traumatyzację tkanek w czasie zabiegu, narażenie na mniejszą ilość czynnika uszkadzającego naczynie (sklerotyzanta, fal elektromagnetycznych, światła laserowego) i mniejsze prawdopodobieństwo zakrzepicy żylnej.

Jaka metoda leczenia żylaków jest najlepsza?

Nie można jednoznacznie wybrać najlepszej metody leczniczej, gdyż w każdym przypadku inna metoda może okazać się najlepsza - dlatego tak ważna jest odpowiednia kwalifikacja pacjentów na podstawie kryteriów klinicznych i ultrasonograficznych. Generalnie rzecz biorąc, zmiany bardzo zaawansowane (obecnie rzadko spotykane dzięki dużej świadomości zdrowotnej społeczeństwa, co skłania ludzi do podjęcia szybkiej interwencji terapeutycznej we wczesnych stadiach rozwoju schorzeń) mogą być najskuteczniej leczone metodami chirurgicznymi. W przypadku osób z alergią na substancje, używane do skleroterapii, najlepsze będą nowe metody wewnątrznaczyniowego leczenia żylaków, a w przypadku uczulenia na środki znieczulające warto pamiętać o ablacji mechanochemicznej, w której analgezja (znieczulenie) nie jest konieczna.

Czy leczenie żylaków jest bezpieczne?

Bezpieczeństwo leczenia zabiegowego żylaków kończyn dolnych zależy od stopnia inwazyjności, narażenia na czynniki potencjalnie niebezpieczne używane w czasie zabiegu, doświadczenia operatora i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Należy pamiętać, że obecnie stosowane małoinwazyjne techniki chirurgicznego leczenia żylaków są coraz bezpieczniejesze i obarczone stosunkowo niewielkim ryzykiem powikłań. Na podstawie analizy rejestrów, prowadzonych przez ośrodki dysponujące różnymi metodami leczenia, można wnioskować o największym stopniu bezpieczeństwa (rozumianym jako mała częstość występowania powikłań) w przypadku metod endowaskularnych.

Z drugiej strony, leczenie operacyjne rozległych, zaawansowanych zmian przez doświadczonego chirurga, w połączeniu z profesjonalną opieką pozabiegową, umożliwiającą wczesne wykrycie powikłań i podjęcie odpowiedniego postępowania terapeutycznego, daje dobre rezultaty i pozwala wyeliminować bądź leczyć powikłania we wczesnym etapie ich powstawania.

Jak mieć pewność, że zabieg będzie wykonany bezpiecznie i skutecznie?

Ważną rolę w tej kwestii odgrywa wybór ośrodka, który posiada liczne sukcesy terapeutyczne w leczeniu żylaków kończyn dolnych. Ponadto niezwykle istotna jest efektywna współpraca na linii lekarz-pacjent. Odpowiednie przygotowanie do zabiegu, które znacząco podnosi bezpieczeństwo i skuteczność leczenia, zależy zarówno od lekarza prowadzącego leczenie, jak i od samego pacjenta. Odpowiednia analiza całościowa stanu zdrowia pacjenta, indywidualny dobór zaleceń przedzabiegowych, rzetelne i przystępne przedstawienie ich pacjentowi oraz upewnienie się o ich zrozumieniu i znaczeniu dla całego procesu leczniczego jest ważnym punktem postępowania lekarza, a determinacja i stosowanie się do wspomnianych zaleceń są istotnymi dla ostatecznego efektu czynnikami zależnymi od pacjenta.

Źródła: Varicose Veins: Diagnosis, Management and Treatment, S. Zhang, RN, S. Melander, PhD, California State University, L.A; Chirurgia pod redakcją W. Noszczyka, PZWL 2006; Revision of CEAP Classification: Summary, American Venous Forum, May 2004; Lower Extremity Venous Anatomy, M.H Meissner M.D., T. Andrews M.D., Department of Surgery, University of Washington, School of Medicine, Seattle; Ambulatory Phlebectomy for Treatment of Varicose Veins, A.A. Ramelet, MD, Switzerland, R. Weiss, Johns Hopkins University School of Medicine; Varicose vein Surgery, W.K. Lew M.D., Department of Vascular Surgery, University of California, Los Angeles , F.A. Weaver, M.D. Keck School of Medicine, University of Southern California; Surgery For Varicose Veins, Royal Australian College of Surgeons, Stripping of the long saphenous vein in the treatment of primary varicose veins. Department of Surgery, University College London Medical School, Middlesex Hospital, UK. Randomized clinical trial comparing endovenous laser ablation, radiofrequency ablation foam sclerotherapy and surgical stripping for GSV varicose veins, Danish Vein Centres, Naestved, Denmark; Sclerotherapy for varicose and spider veins, WebMD.com; Endovenous therapies of lower extremity varocsities: A meta-analysis, R. van der Bos, Rotterdam, Netherlands, Sclerotherapy. medscape.com; nice.org.uk. clarivein.com; veinsveinsveins.com, vascular.co.nz venouscenter.ucla.edu; rethinkvaricoseveins.com

Leczenie żylaków kończyn dolnych
- kliniki w
Sprawdź ofertę »

Zdjęcia

Filmy

Dołącz do nas:

Opublikowane na stronach internetowych Tourmedica.pl Sp. z o.o. materiały, informacje oraz ceny nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne z akceptacją regulaminu i polityki prywatności .

Copyright © 2012-2017 Tourmedica.pl Sp. z o.o.

Materiały zamieszczone w serwisie Tourmedica.pl nie są substytutem dla profesjonalnych porad medycznych, diagnozowania lub leczenia. Użytkownik serwisu pod żadnym pozorem nie może lekceważyć porady lekarza lub opóźnić poszukiwania porady medycznej z powodu informacji, jakie przeczytał w serwisie. Tourmedica.pl nie poleca ani nie popiera żadnych konkretnych badań, lekarzy, procedur, opinii lub innych informacji zawartych w serwisie, poleganie na informacjach zawartych na stronie Tourmedica.pl odbywa się wyłącznie na własne ryzyko Użytkownika.

Copyright © 2012-2017 Tourmedica.pl Sp. z o.o.